tyt. SınıfTarih

Selçuklu — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluş yılını ve kuruluş biçimini açıklar.
Halifetin kabulü ve Anadolu'ya açılma gibi dönüm noktalarını sıralar.
Meliklik, atabeglik ve vezirlik kurumlarını tanımlar ve işlevlerini karşılaştırır.
Medrese, hastane ve vakıf kurumlarının Selçuklu dönemindeki işlevini belirtir.
Selçuklu döneminin mimari ve kültürel özelliklerini örneklerle gösterir.
Büyük Selçuklu Devleti'nin sona eriş sebeplerini değerlendirir.

Büyük Selçuklu Devleti M.Ö. 1040'ta kurulmuştur.
1055'te halifetin kabulü, devletin İslam dünyasındaki meşruiyetini artırmıştır.
Malazgirt Meydan Muharebesi M.Ö. 1071'de kazanılmış ve Anadolu'ya yerleşme başlamıştır.
Malazgirt sonrası Anadolu'da Türk devletçiliğinin temelleri atılmıştır.
Meliklik ve atabeglik, taht kavgalarını önlemek amacıyla geliştirilmiştir.
Melik bir bölgenin yöneticisidir; tahtın varisi değildir.
Atabeg, meliğin adına bölgeyi yöneten yetkili görevlidir.
Vezirlik, divanın başlığını ve sarayın gündelik işlerini üstlenen makamdır.
Selçuklularda medrese, maristane (hastane) ve vakıf kurumları kurumsallaşmıştır.
Selçuklu Devleti M.S. 1194'te bölünmüş, Anadolu'daki hâkimiyetini M.S. 1220'de Moğollara kaybetmiştir.

Selçuklu kronolojisi = M.Ö. 1040 kuruluş → M.Ö. 1055 halifetin kabulü → M.Ö. 1071 Anadolu'ya açılma → M.S. 1194 bölünme → M.S. 1220 Moğol hâkimiyeti
Melik = hükümdarın görevlendirdiği bölge yöneticisi (tahtın varisi değildir)
Atabeg = meliğin adına bölgeyi yöneten yetkili görevli
Vezir = divanın başı ve sarayın gündelik işlerini düzenleyen yüksek görevli
Vakıf = malın bir bölümünün toplum yararına ayrılması + gelirin yapıya bağlanması
Medrese ↔ maristane = eğitim kurumu ↔ sağlık kurumu
Aynı yüzyıl içinde süre hesabı = büyük yıldan küçük yıl çıkarılır

Melik ile tahtın varisi olmayı karıştırmak: Melik tahtın varisi değildir; hükümdar tarafından bir bölgenin yönetimi için görevlendirilir. Bu yüzden "melik kimdir" sorusunun cevabı tahtın varisi değildir.
Atabeği meliğin yerine atamak: Atabeg, melik adına bölgeyi yönetir. Melik bölgenin yöneticisidir; atabeg ise onun adına hareket eden yetkili bir görevlidir.
Selçuklu Devleti'ni M.Ö. 1071'de kurmuş saymak: Büyük Selçuklu Devleti M.Ö. 1040'ta kurulmuştur. M.Ö. 1071 Malazgirt olayı ise Anadolu'ya yerleşme ve Türk devletçiliğinin Anadolu'da başlamasıyla ilgilidir.
Hastaneleri medrese saymak: Selçuklularda medrese eğitim, maristane ise sağlık kurumudur. İkisi farklı işlevler üretmiştir.
Vakfı bir kurum gibi sunmak: Vakıf, malın bir bölümünün toplum yararına ayrılması ve o gelirin yapıya bağlanmasıdır. Vakıf bir gelir mekanizmasıdır; cami, medrese ve hastane ise vakıfla yapılan kurumlardır.
Büyük Selçuklu'nun Anadolu Selçuklu ile aynı devlet olduğunu düşünmek: Büyük Selçuklu ile Anadolu Selçuklu ayrı devletlerdir. Anadolu Selçuklu, Malazgirt sonrasında Anadolu'da kurulan kol üzerinden gelişmiştir.

"Melik kimdir" sorusunun cevabında "tahtın varisi" ifadesini aramayın; melik bölge yöneticisidir ve hükümdar tarafından görevlendirilir.
"Kimin adına yönetir" sorusu geldiğinde atabeği işaretleyin; atabeg meliğin adına hareket eder.
Vezir sorularında "divan" ve "saray" sözcükleri doğru cevabı işaret eder.
1040 (kuruluş) ile 1071 (Anadolu'ya açılma) karıştırılmamalıdır; biri devletin kuruluşu, öteki Anadolu'ya yerleşmenin başlangıcıdır.
Hastane sorularında "maristane" sözcüğünü arayın ve "medrese" seçeneğini elemek için işlev farkını hatırlayın.
Devletin sona ermesi sorularında hem bölünme (1194) hem de Moğol hâkimiyeti (1220) aklınıza gelmelidir.

Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.