tyt. SınıfTarih
Tarih ve Zaman, İlk Uygarlıklar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tarih biliminin tanımını, kaynağını ve yöntemini açıklar.
- Yazılı ve yazısız tarihî kaynakları örnekleriyle ayırt eder.
- Milattan önce ve sonra ayrımını ile çağ sınırlarını kullanır.
- İlk yerleşim birimlerini ve ilk uygarlıkların buluşlarını eşleştirir.
- Anadolu'daki ilk uygarlıkların tarihî yer ve tarih bilgilerini sıralar.
Önemli noktalar
- Tarihî bilgi kaynağı olmayan söylenti ve rivayete tarihî bilgi denmez.
- Destanlar ve efsaneler yazısız kaynak türüne girer.
- Yazıyı Sümerler icat etmiş, ilk alfabelerden Ugarit 29 harfli, Fenike 22 harflidir.
- Uygarlığın temel belirtisi yerleşik hayat, şehirleşme ve yazıdır.
- Kadeş Antlaşması (M.Ö. 1280) Hititler ile Mısır arasında yapılan ilk yazılı antlaşmadır.
- Lidyalılar ilk sikkeyi basmış, İyonlar tarihçiliği geliştirmiştir.
Formüller ve kurallar
- Tarih = geçmişteki olayların kaynaklara dayalı incelemesi
- Birincil kaynak = ilk elden belge, ikincil kaynak = sonradan yorum
- M.Ö. büyük sayı daha eskidir, M.S. küçük sayı daha eskidir
- İlk Çağ: M.Ö. 4000 – MS 475
- Orta Çağ: 475 – 1453, Yeni Çağ: 1453 – 1789
- Yakın Çağ: 1789 – 1945, Çağdaş Çağ: 1945 – bugün
- Tarih Öncesi sınıflandırması malzemeye göredir: taş, bakır, tunç
Sık yapılan hatalar
- M.Ö. tarihlerinde büyük sayıyı daha yeni sanmak: Milattan önce bölümünde büyük rakam daha eski olayı gösterir.
- Destanı birincil tarihî belge gibi kullanmak: Destanlar yazısız kaynaktır ve olayları abartarak aktarabilir.
- Çağ sınırlarını olaylarla karıştırmak: Her sınırın bir kırılma olayı vardır; 1453 fetih, 1789 ihtilal, 1945 savaşın sonu.
- Tarih Öncesi sınıflandırmasını yere göre sanmak: Taş, bakır ve tunç Devri adlandırması kullanılan malzemeye göredir.
- Uygarlık ile yerleşik yaşamı eşitlemek: Şehir, yazı ve siyasi örgütlenme olmadan uygunluktan söz edilemez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kronoloji sorularında önce tarihi M.Ö./M.S. diye ayır, sonra sırala; ters yön hatasını bu adımda bitirirsin.
- Çağ sınırlarını kırılma olaylarıyla birlikte ezberle: tek başına yıl ezberi unutulur, olayla eşleşince kalıcıdır.
- Kaynak sorularında belgenin türüne bak: yazı varsa yazılı, ağızdan aktarıldıysa sözlü, kazıyla çıktıysa arkeolojik.
- Uygarlık sorularında şıktaki belirtileri tek tek kontrol et; yazı ve şehir olmayan seçeneği ilk turda ele.
- Tipik sınav tuzağı, en yakın tarihli olayı en eski sanmaktır; M.Ö. bölümünde rakam büyüdükçe zaman geriye gider.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Tarih ve Zaman, İlk Uygarlıklar konusunun çözümlü sorularını çöz.