tyt. SınıfKimya
Polimerler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Monomer, polimer ve tekrarlayan birim kavramlarını tanımlar.
- Doğal ve sentetik polimerleri örnekleriyle sınıflandırır.
- Eklenme ve kondenzasyon polimerleşmesini yan ürün açısından karşılaştırır.
- Polimerleşme derecesini polimer ve birim mol kütlesinden hesaplar.
- Protein, nişasta ve selülozun yapı farklarını açıklar.
- Polimerlerin kullanım alanlarını ve çevresel etkilerini tartışır.
Önemli noktalar
- Monomer küçük, polimer ise aynı monomerin çok sayıda tekrarlanmasıyla oluşan büyük moleküldür.
- Eklenme polimerleşmesinde yan ürün oluşmaz; kondenzasyonda küçük bir molekül ayrılır.
- Tekrarlayan birim iki farklı monomerden oluşabilir; bu durumda birim mol kütlesi tek monomerinkine eşit değildir.
- Polimerleşme derecesi birimsizdir ve bir polimer molekülündeki tekrarlayan birim sayısını verir.
- Aynı polimerin farklı örneklerinde polimerleşme derecesi farklı olabilir; bu yüzden ortalama değer kullanılır.
- Protein, nişasta ve selüloz doğal; polietilen, polivinil klorür, naylon ve sentetik kauçuk sentetiktir.
- Sentetik polimerler doğada çok yavaş parçalanır; ayrıştırma zinciri bu nedenle önemlidir.
Formüller ve kurallar
- Polimerleşme derecesi = polimer mol kütlesi ÷ tekrarlayan birim mol kütlesi
- Birim mol kütlesi = 12 × C + 1 × H + 16 × O + 14 × N
- Eklenme polimerleşmesinde toplam polimer kütlesi = toplam monomer kütlesi
- Kondenzasyonda polimer kütlesi = toplam monomer kütlesi − açığa çıkan küçük moleküllerin kütlesi
- Bileşen payı = bileşen kütlesi ÷ polimer karışımının toplam kütlesi × 100
- Toplam atom sayısı = tekrarlayan birim sayısı × birimdeki atom sayısı
- Geri kazanım yüzdesi = geri kazanılan kütle ÷ toplam kütle × 100
Sık yapılan hatalar
- Monomer ile polimeri karıştırmak: Monomer küçük ve tek bir moleküldür, polimer ise bu monomerlerin çok sayıda tekrarlanmasıyla oluşan büyük moleküldür. İkisinin mol kütlesi arasında büyük fark vardır.
- Kondenzasyonda kütle korunumunu gözden kaçırmak: Kondenzasyon polimerleşmesinde yan ürün oluşur. Bu yüzden polimerin kütlesi, monomerlerin toplam kütlesine eşit değildir; aradaki fark küçük moleküllere aittir.
- Tekrarlayan birim ile monomerin kütlesini eşitlemek: Bir poliamitte veya polyesterde tekrarlayan birim iki farklı monomer artığını içerir. Birimin mol kütlesi tek bir monomerinkine eşit değildir.
- Polimerleşme derecesini kütle sanmak: Polimerleşme derecesi birimsiz bir büyüklüktür ve bir polimer molekülündeki birim sayısını verir. Kütleyle karıştırıldığında sonuç binlerce katına çıkar.
- Doğal ve sentetik ayrımını kaynağa göre yapmamak: Bir maddenin doğal ya da sentetik oluşu, canlı bir varlıktan mı elde edildiğiyle ilgilidir. Sentetik polimerler doğada çok yavaş parçalanır ve çevresel yük oluşturur.
- Katkı maddelerini polimer kütlesine katmak: Bir kablodaki ya da bir boyadaki polimer miktarı, ürünün toplam kütlesinden küçüktür. Katkı maddeleri kastedilmiyorsa yalnızca polimer kütlesi üzerinden işlem yapılmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soru polimer mol kütlesi ile birim mol kütlesi veriyorsa, düşünmeniz gereken tek işlem bölmedir.
- "Yan ürün oluşur mu" sorusunu kendinize sorun; cevap hayırsa kütle korunumu doğrudan uygulanır.
- Proteinlerde tekrarlayan birim amino asit artığıdır, glikoz birimi değildir.
- Polimerleşme derecesi sorusunun cevabı birimsizdir; şıkta gram ya da mol birimi arıyorsanız hata yapmışsınız.
- Doğal ve sentetik ayrımında temel ölçüt, maddenin canlı bir varlıktan elde edilip edilmediğidir.
- Katkı maddesi içeren ürünlerde verilen toplam kütle, polimer kütlesinden büyüktür; önce ayrımı yapın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Polimerler konusunun çözümlü sorularını çöz.