tyt. SınıfKimya
Organik Kimya — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Organik bileşiklerin ortak özelliklerini ve karbon temelli yapılarını tanır.
- Hidrokarbon sınıflarını genel formüllerine ve bağ düzenlerine göre ayırır.
- Fonksiyonel grup sayısını belirleyerek bileşiği sınıflandırır ve adlandırır.
- Yapı izomeri ile konum izomeri kavramlarını örneklerle açıklar.
- Homolog dizinin mol kütlesi ve özellik değişimi kurallarını hesaplar.
- Organik ve inorganik bileşikleri karbon bağlama biçimine göre ayırır.
Önemli noktalar
- Karbon içeren her bileşik organik değildir; karbondioksit ve karbonatlar karbon taşısa da inorganik sınıfında değerlendirilir.
- Genel formüller alken ve alkinde ikişer hidrojen eksik verir; bu fark sınıflandırmada hızlı bir ayırt edicidir.
- Bir molekülde birden çok fonksiyonel grup bulunabilir ve her grup ayrı bir kimyasal davranış kaynağıdır.
- İzomerlerde molekül formülü aynı, bağlanma düzeni farklıdır; homologlarda genel yapı aynı, molekül formülü farklıdır.
- Homolog dizide bir basamak ilerleme molekül kütlesini sabit bir değer artırır; bu artış basamak sayısıyla çarpılır.
- Adlandırmada önce en uzun karbon zinciri bulunur, sonra fonksiyonel grubun yeri bu zincir üzerinde belirtilir.
Formüller ve kurallar
- Alkan genel formülü = CnH2n+2
- Alken genel formülü = CnH2n
- Alkin genel formülü = CnH2n-2
- Aromatik halka hidrojen sayısı = CnH2n-6
- Homolog dizide mol kütlesi artışı = 14 × basamak sayısı
- Molekül kütlesi = 12 × C + 1 × H + 16 × O
- Toplam atom sayısı = C + H + O + N alt indislerinin toplamı
- Karboksil grubu sayısı = moleküldeki oksijen atomu sayısı ÷ 2
Sık yapılan hatalar
- Karbon içeren her maddeyi organik saymak: Karbondioksit ve karbonatlar karbon içerir ama karbona özgü davranış göstermedikleri için organik sınıfına girmez. Ayrım öğrencilerin en çok zorlandığı noktadır.
- Genel formülleri karıştırmak: Alkan için hidrojen sayısı, karbon sayısının ikisinin fazlasıdır; alken ve alkinde bu sayı ikişer azalır. Aynı karbon sayısında üç sınıfın hidrojen sayısı karıştırılırsa sınıflandırma da yanlış olur.
- Fonksiyonel grubu saymamak: Bir molekülde birden çok fonksiyonel grup bulunabilir. Yalnızca ilk bulunan gruba bakmak, molekülün taşıdığı özelliklerin bir kısmını gözden kaçırır ve adlandırmada hata yaptırır.
- İzomer ile homologu karıştırmak: İzomerlerin molekül formülleri aynıdır ama bağlanma düzenleri farklıdır; homologların molekül formülleri farklıdır ama genel yapıları aynıdır. Bu iki kavram birbirinin yerine kullanılamaz.
- Homolog farkını kozmetik saymak: Homolog dizide bir basamak ilerlemek molekül kütlesini sabit bir miktar artırır. Basamak sayısını görmeden tek bir artışı kabul etmek, sonucu iki katından küçük hesaplamaya yol açar.
- Açıklamada çeldirici değeri yazmak: Çözüm anlatımında yalnızca doğru değer açıkça verilir. Başka bir değeri "yanlış çıkar" diye yazmak, hem çözümü uzatır hem de doğru cevabın gerekçesini zayıflatır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Formülde oksijene bağlı hidrojen varsa alkol ya da asit düşünün; karbona bağlı hidrojen varsa aldehit ya da keton düşünün.
- Genel formülü şüphelendiğiniz molekül için yazıp geriye neyi bulmanız gerektiğini sorun; sınıf çoğu zaman tek denemede bulunur.
- Esterleşmede su açığa çıkar ve molekül formülündeki toplam atom sayısı azalır; bu ipucu soru çözümünü hızlandırır.
- Benzen halkasının özel kararlılığı, delokalize elektronların çok sayıda konumda bulunmasıyla ilgilidir; "eşdeğer bağ" ifadesi bu durumu anlatır.
- Aynı molekül formülü verilmiş iki bileşik arasında molekül kütlesi de aynıdır; farkı yaratan yalnızca bağlanma düzenidir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Organik Kimya konusunun çözümlü sorularını çöz.