tyt. SınıfKimya
Çözünürlük Dengesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Çözünürlük ve doygun çözelti kavramlarını tanımlayarak ilişkilendirir.
- Çözünürlük çarpımını iyon derişimlerinden hesaplar ve birimini belirtir.
- Bir çözeltinin çökelme eşiğini iyon derişimi üzerinden belirler.
- Ortak iyon eklemenin çözünürlüğe etkisini açıklar ve yönünü belirtir.
- Sıcaklığın çözünürlük üzerindeki etkisini yorumlar ve kristal çökelmesini açıklar.
- Çözünürlük verilerinden yararlanarak doygun çözeltide çözünen madde miktarını hesaplar.
Önemli noktalar
- Çözünürlük her zaman sıcaklığıyla birlikte verilir; sıcaklık olmadan değer eksiktir.
- Çözünürlük çarpımı birimsizdir ve iyon derişimleri mol/L cinsinden alınır.
- Çözünürlük çarpımında kuvvetler formül indekslerinden toplanarak bulunur.
- İyon çarpımı çözünürlük çarpımına eşitse çözelti doygun, büyükse çökme başlar.
- Ortak iyon eklemek çözünürlüğü azaltır; bu olay çöktürme yöntemlerinde kullanılır.
- Çoğu katı maddenin çözünürlüğü sıcaklık arttıkça artar ve soğutulunca kristal çöker.
- Aşırı doymun çözelti kararsızdır ve en küçük bir etkiyle çökelme gösterir.
Formüller ve kurallar
- Çözünürlük çarpımı Kç = iyon derişimlerinin uygun kuvvetlerle çarpımı
- Örnek: Kç = [Ag⁺] × [Cl⁻] ve Kç = [Ca²⁺] × [F⁻]²
- Çökelme eşiği: [iyon] = Kç ÷ diğer iyon derişiminin kuvveti
- Yüz gram su için çözünürlük = çözünen madde kütlesi × yüz ÷ su kütlesi
- Çöken kristal kütlesi = (çözünürlük farkı × su kütlesi) ÷ yüz
- Doygun çözeltide iyon derişimleri bileşik oranlarına uyar
- Ortak iyon etkisi: iyon çarpımı sabit kalırken diğer iyonun derişimi düşer
- Çözünürlük birimi: yüz gram suda çözünen gram cinsinden madde miktarı
Sık yapılan hatalar
- Kuvvetleri göz ardı etmek: Çözünürlük çarpımında bir iyon formülde iki kere geçiyorsa o iyonun derişimi iki kuvvetle çarpılır. Bu kural uygulanmazsa sonuç çok büyük çıkar.
- Sıcaklığı atlamak: Aynı maddenin farklı sıcaklıklardaki çözünürlükleri farklıdır. Verilen çözünürlüğün hangi sıcaklığa ait olduğu bilinmeden karşılaştırma yapılamaz.
- Doygunluğu yanlış yargılamak: Doygun çözeltide daha fazla madde çözünmez. Katının tamamı çözünmüş olsa bile çözelti doygun olabilir.
- Ortak iyon etkisini ters kurmak: Ortak iyon eklemek çözünürlüğü azaltır, artırmaz. Çözünürlük çarpımı sabit kalırken diğer iyonun derişimi düşer.
- Çöken maddeyi saymamak: Soğutma sonrası çöken kristalin kütlesi, önce çözünen miktarın kendisidir; ondan daha küçük bir değer aranmamalıdır.
- Birim karışıklığı: Çözünürlük çarpımı birimsizdir; derişimler mol/L cinsinden verilir. Çözünürlük ise gram cinsinden yüz gram su başına verilir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Çözünürlük çarpımı sorusunda önce iyonları yazın, sonra kuvvetleri belirleyin; kuvvetler formülden okunur.
- Doygun çözelti kurarken iyon derişimlerinin bileşik oranına uyduğunu kontrol edin.
- Çökelme eşiği sorularında bölme işleminin paydasına doğru derişimi koymayı unutmayın.
- Ortak iyon sorusunda çözünürlük çarpımının sabit olduğundan yola çıkın; değişen tek büyüklük derişimdir.
- Çözünürlük ile çözünürlük çarpımını karıştırmayın; biri yüz gram su için gram, öteki iyon derişimi verir.
- Soğutma sorularında çöken miktarı, önceki ve sonraki çözünürlük farkından bulmak en hızlı yoldur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Çözünürlük Dengesi konusunun çözümlü sorularını çöz.