tyt. SınıfKimya
Tuzlar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tuzları oluşturan iyon çeşitlerini tanır ve iyonik bileşik yapısını açıklar.
- Nötr, asidik ve bazik tuz ayrımını yapan ölçütü belirtir.
- Zayıf asit ve zayıf baz iyonlarının hidrolizini açıklar ve çözeltiye etkisini yorumlar.
- Tuz çözeltisinin pH değerinin hangi etmene bağlı olduğunu belirtir.
- Kristalleşen su miktarını hesaplar ve hidratasyonun önemini açıklar.
- Tuzların endüstri ve günlük hayattaki kullanım alanlarından örnek verir.
Önemli noktalar
- Tuzun kendisi ile tuz çözeltisinin karakteri farklı konulardır; tuz nötr olsa bile çözeltisi bazik olabilir.
- Nötr, asidik ve bazik tuz ayrımının tek ölçütü, iyonun hidroliz yapıp yapmadığıdır.
- Kristal suyu formül biriminin parçasıdır ve mol kütle hesabına eklenir.
- Çözünürlük rakamı mutlaka sıcaklıkla birlikte verilir; aynı tuz farklı sıcaklıkta farklı çözünür.
- Formül birimindeki indekslerin toplamı, bir formül birimindeki iyon adedini verir.
- Kütlece derişimde payda suyla madde kütlesinin toplamıdır, yalnızca suyun kütlesi değildir.
- Amonyum klorür asidik, sodyum karbonat bazik, sodyum klorür ise nötr bir tuzdur.
Formüller ve kurallar
- Tuz çözeltisinin pH karakteri, iyonun hidrolizine bağlıdır
- Asidik tuz çözeltisi: anyon suyla tepkimeye girip H₃O⁺ oluşturur
- Bazik tuz çözeltisi: kation proton bırakıp OH⁻ oluşturur
- Numune kütlesi = madde miktarı (mol) × mol kütlesi (g/mol)
- Toplam iyon miktarı = madde miktarı × formül birimindeki iyon adedi
- Kütlece derişim = çözünen madde kütlesi ÷ (su kütlesi + madde kütlesi) × 100
- Kristal suyu yüzdesi = kristal suyu kütlesi ÷ kristal kütlesi × 100
- Mol kütle = Σ (bileşik kısım katkısı + kristal suyu sayısı × su mol kütlesi)
Sık yapılan hatalar
- Her tuzu nötr saymak: Tuz, kuvvetli asitle bazın nötrleşmesinde oluşsa da zayıf asit veya zayıf baz içeriyorsa çözeltisi asidik ya da bazik olabilir. Tuzun kendisi değil, çözeltisinin karakteri önemlidir.
- Formül birimindeki suyu saymamak: Kristal suyu, formül birimine yazılan sayı kadar moleküldür. Bu su sayılmadığında toplam atom sayısı ve mol kütle hatalı çıkar.
- İyon sayısında katsayıyı atlamak: Bir formül biriminde kaç iyon bulunduğu, indekslerin toplamıyla bulunur. Bu adet madde miktarıyla çarpılmazsa iyon miktarı eksik hesaplanır.
- Yüzde hesabında paydayı seçmemek: Çözeltinin kütlece derişimi, çözünen madde kütlesinin toplam kütleye bölünmesiyle bulunur. Paydaya yalnızca suyun kütlesi konursa sonuç yanlış olur.
- Mol kütleyi atom kütlesiyle karıştırmak: Mol kütle, bir mol maddenin kütlesidir ve g/mol birimindedir. Atom kütlelerinin toplamı ise birim taşımayan bir sayıdır.
- Çözünürlüğe sıcaklık eklemek: Aynı tuz farklı sıcaklıklarda farklı miktarda çözünür. Verilen çözünürlük değerinin hangi sıcaklığa ait olduğu belirtilmelidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Tuzun çözeltisinin karakterini soran sorularda önce formülü iyonlara ayırın.
- Katyonun türüne bakın: metal iyonu genellikle hidroliz yapmaz, amonyum gibi iyonlar yapar.
- Anyonun kökenini bulun: kuvvetli asitten gelen anyonlar genellikle hidroliz yapmaz.
- Kristal suyu içeren bir tuzun formülündeki nokta işaretine dikkat edin, oradaki sayı su adedidir.
- İyon miktarı sorularında önce bir formül biriminde kaç iyon olduğunu yazın, sonra çarpın.
- Aynı sayının hem soruda hem açıklamada geçmesi şansa bağlı değildir; ara değerleri yazarken sonucu saklayın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Tuzlar konusunun çözümlü sorularını çöz.