tyt. SınıfKimya
Lewis Nokta Gösterimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Lewis nokta gösteriminin neyi ifade ettiğini ve nokta ile çizginin farkını açıklar.
- Bir atomun değerlik elektron sayısını bilen bir öğrenci toplam elektron sayısını hesaplar.
- Merkez atomu doğru seçer, oktet kuralını uygular ve yalnız çift elektronları yerleştirir.
- Hidrojen atomunun tek bağ yapma kuralını bilir ve molekül çiziminde uygular.
- Resmi yük hesabıyla Lewis yapılarını karşılaştırır ve uygun yapıyı seçer.
- Lewis yapısından elektron bölgesi sayısını çıkararak molekül geometrisini belirler.
Önemli noktalar
- Lewis nokta gösterimi yalnızca değerlik elektronlarını gösterir, çekirdek içi elektronları göstermez.
- Bir çizgi iki ortaklaşa kullanılan elektronu, bir nokta tek bağ dışı elektronu temsil eder.
- Toplam değerlik elektronu, çizim yapılmadan önce bulunur ve çizim sonunda korunmuş olmalıdır.
- Hidrojen istisnadır ve yalnızca tek bağ yapabilir; bu kural merkez atom seçimini doğrudan etkiler.
- Merkez atom çevresine en çok bağ kuran atom olmalı, su ve sülfür hidritlerinde oksijen ya da kükürt merkezde olmalıdır.
- Resmi yük en düşük olan Lewis yapısı tercih edilir; yükler büyükse çift bağlar açılır.
- Lewis yapısından bulunan elektron bölgesi sayısı, molekülün geometrisini belirler.
Formüller ve kurallar
- Toplam değerlik elektronu = Σ (element atom sayısı × değerlik elektron sayısı)
- Toplam elektron çifti = toplam değerlik elektronu ÷ 2
- Bağ dışı elektron sayısı = toplam değerlik elektronu − bağlarda kullanılan elektron sayısı
- Yalnız çift çifti sayısı = bağ dışı elektron sayısı ÷ 2
- Resmi yük = değerlik elektron sayısı − (bağ elektronlarının yarısı + yalnız elektron sayısı)
- Toplam bağ sayısı = (Σ atom sayısı × atomun yaptığı bağ sayısı) ÷ 2
- Elektron bölgesi sayısı = merkez atomun bağ sayısı + merkez atomun yalnız çift çifti sayısı
Sık yapılan hatalar
- Çift elektron sayısını atlamak: Toplam değerlik elektronu bulunduktan sonra yalnız çiftler eklenir. Bazı öğrenciler toplam sayıyı doğru bulur ama elektron çiftleri hâline getirmeyi unutur; böylece çizimde elektron sayısı tutmaz.
- Yalnız çifti bağ sanmak: Bir atomun üzerinde kalan çift elektron çizgiyle gösterilmez, nokta ya da çerçeveyle gösterilir. Bağ çizgisi her zaman iki atom arasındadır ve merkezden çevreye doğru çizilir.
- Hidrojene fazla bağ vermek: Hidrojen tek bağ yapar; çift bağ kurması ve iki bağa birden bağlanması Lewis kurallarına aykırıdır. Bu kural ihlal edildiğinde merkez atom yanlış seçilmiş olur.
- Merkez atomı yanlış seçmek: Merkez atom, çevresine bağlanan atom sayısı en fazla olan atom olmalıdır. Su ve sülfür hidritlerinde oksijen ya da kükürt merkezdedir; bu kural gözden geçirilirse bütün çizim yanlış olur.
- Resmi yükü kontrol etmemek: Çizim bittikten sonra resmi yükler hesaplanmalıdır. Büyük resmi yük gösteren çizim tercih edilmez; gerekirse bazı çift bağlar açılarak daha uygun bir yapı elde edilir.
- Nokta ile çizgiyi karıştırmak: Bir elektron nokta, iki elektron çizgi ile gösterilir. Toplam nokta sayısı toplam değerlik elektronuna eşittir; nokta sayısı ile elektron çifti sayısı aynı şey değildir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Çizime başlamadan önce toplam değerlik elektron sayısını mutlaka hesaplayın; bu sayı sonradan denetim için kullanılır.
- Nokta mı çizgi mi sorusu, elektron sayısına bakarak cevaplanır: tek elektron nokta, çift elektron çizgi.
- Hidrojeni gördüğünüz anda bağ sayısını bir olarak kabul edin; bu, merkez atom seçimini çözer.
- Okteti tamamlayamayan merkez atom görüyorsanız çizim bitmemiş demektir; bir çift bağı açıp tek bağa indirin.
- Yalnız çift elektronlar merkez atomun üzerinde kalır; bağ çizgisi asla tek atomu göstermez.
- Toplam elektronu ikiye bölmek zorunda kalmıyorsanız elektron sayımında hata vardır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.