Past Simple

Konu Anlatımı

Past Simple: Talking About a Story That Is Already Finished

Bir anlatı zincirinde her cümle bir zamanla açılır: en eski olaydan başlayıp bugüne doğru yaklaşırken geçmiş zamanlar üst üste biner. Çocukken yaz aylarında dedemizin köyünde kaldık. O yaz bize bisiklet almıştı. Akşamları çayırda oturur, yıldızları sayardık. Bu üç cümlede de eylem bittiği için Past Simple kullanılır; hiçbiri sürmekte değildir.

İngilizcede geçmiş zamanın omurgası tek bir yardımcı fiildir: did. Bu yardımcı yalnızca olumsuz ve soru cümlelerinde görünür, ama gördüğü anda asıl fiilin biçimiyle ilgili kesin bir kural verir: fiil daima sözlük biçiminde kalır. "Did you went there?" yerine "Did you go there?" denmesinin sebebi budur. Olumlu cümlede ise did görünmez ve geçmiş bilgisi doğrudan fiilin kendisine yüklenir.

Before You Start: Two Kinds of Verbs in the Past

İngilizce fiiller iki aileye ayrılır. Düzenli fiiller geçmişte yalnızca -ed ekini alır: work - worked, play - played, open - opened. Düzensiz fiiller ise geçmişte tamamen değişir ve bu biçimler ayrıca öğrenilir: go - went, take - took, buy - bought, write - wrote, eat - ate, drink - drunk. Bu iki aileyi ayırmadan Past Simple çalışılamaz.

Zaman ifadeleri de bu konunun taşıyıcısıdır: yesterday, last night, last week, two years ago, in 2010, when I was a child. Bunların hepsi bitmiş bir anı işaret eder. Buna karşılık "every day", "usually", "often" gibi ifadeler tekrar eden alışkanlık bildirir; anlatının tamamı geçmişte olsa bile o eylemler için farklı zamanlar değerlendirilmelidir.

Seven Rules of the Past Simple

Olumlu cümlede asıl fiil geçmiş biçimini kendisi taşır. Düzenli fiillerde bu biçim -ed ekiyle kurulur: worked, played, opened. Düzensiz fiillerde biçim ayrıca ezberlenir: went, took, bought, wrote, ate, drank, came, gave, said, made.

Yazım kuralları -ed ekinin biçimini belirler. Fiil düz bir heceyle bitiyorsa yalnız -ed eklenir. consonant + y ile bitiyorsa y, i harfine dönüşür ve -ied yazılır: study - studied, carry - carried, cry - cried, try - tried, hurry - hurried.

Tek hece + ekli fiillerde son ünsüz harf ikilenir. stop - stopped, plan - planned, prefer - preferred, admit - admitted. İkileme yalnız tek heceli ve ünsüzle biten fiillerde görülür; plan fiilinde ikileme olmaz, yalnız -ed eklenir.

Olumsuz ve soruda did yardımcı fiil devreye girer ve asıl fiil sözlük biçiminde kalır. Olumsuz: Subject + did not + V1. Soru: Did + subject + V1...? Bu yüzden "Did she went home?" yerine "Did she go home?" denir; soru cümlesinde asıl fiil hiçbir e almaz.

was ve were öznenin tekliğine göre seçilir. I, he, she, it için was; you, we, they için were kullanılır. Bu ayrım geçmiş zamanın en sık bozulduğu yerdir: "They was" yerine "They were" denmelidir.

Geçmiş zamanda sıfat biçimi kullanılır. She was tired, The children were excited, The room was empty. Sıfatın önünde asıl fiil yoktur; eylem anlamı taşımayan bu sözcükler yardımcı fiilin arkasına gelir ve öznenin durumunu anlatır.

Bitmiş zaman ifadeleri bu zamanı çağırır. yesterday, last week, in 2010, three days ago, when I was ten. Bu ifadelerden biri görüldüğünde geçmiş biçimi aranır ve şimdiki zaman seçenekleri elenir.

Regular Verbs, Irregular Verbs and Their Past Forms

Bu tablo düzensiz fiillerin en sık kullanılan geçmiş biçimlerini ve -ed ekinin yazım kurallarını bir arada gösterir. Sınavda önce fiilin düzenli mi düzensiz mi olduğunu bilmek, bütün seçenekleri tek hamlede elemek için yeterlidir.

How to Solve a Past Simple Question Step by Step

Adım 1 — Zaman ifadesini bul. yesterday, last week, in 2010, two days ago gibi ifadelerden biri varsa beklenen zaman Past Simple'dır. Şimdiki zamana işaret eden bir ifade yoksa bile anlatının geçmişte olduğu metin bağlamından anlaşılır.

Adım 2 — Fiilin düzenli mi düzensiz mi olduğunu belirle. Düzenli fiilde -ed ve yazım kuralları işe koşulur; düzensiz fiilde geçmiş biçim sözlükten bulunur. Bu adım, seçeneklerdeki biçimlerden hangisinin mümkün olduğunu belirler.

Adım 3 — did var mı diye bak. Cümlede did, did not ya da olumsuzluk görüyorsan asıl fiildeki geçmiş biçimini hemen sözlük biçimine çevir; çünkü geçmiş bilgisini artık did taşımaktadır.

Adım 4 — Özneyi ve sıfatı denetle. was ya da were seçimini öznenin tekliğine göre yap. Fiilin yerinde sıfat biçimi varsa asıl fiil aranmaz ve sıfat yardımcı fiilden sonra gelir.

Where Past Simple Sentences Break

Past Simple'te hatalar dört kümeye ayrılır: -ed ekinin yazımı, did ile çakışma, was ve were seçimi ve yanlış zaman ifadesi. Aşağıdaki maddeler bu dört grubun tipik örneklerini ve düzeltmelerini gösterir.

• Düzensiz fiile -ed eklemek: "He goed to the market." biçimi İngilizcede yoktur. go fiilinin geçmiş biçimi went olduğu için eklenen -ed kaldırılır. Aynı kural take - took, buy - bought, see - saw ve write - wrote fiillerinde de geçerlidir; düzensiz biçimler ezberlenmek zorundadır.
• did ile birlikte geçmiş biçim kullanmak: "She did not went to the concert." cümlesinde geçmiş bilgisi iki kez verilmeye çalışılmıştır. did yardımcı fiili geçmişi zaten taşıdığı için asıl fiil sözlük biçiminde, yani go olarak yazılır. Aynı kural soru cümleleri için de geçerlidir: Did you see her?
• Consonant + y fiillerinde -ed yazmak: "I studyed medicine." yerine "I studied medicine." denir. study, carry, cry, try ve hurry fiillerinde y harfinden önce sesli bulunduğu için y, i harfine dönüşür ve -ied eki yazılır. vowel + y biçimlerinde (play, stay, enjoy) ise y korunur ve yalnız -ed eklenir.
• was ve were karıştırmak: "We was at the cinema." yerine "We were at the cinema." denir. Geçmişte tekil özneye was, çoğul özneye were kullanılır. Özne ekleri görünmeyen durumlarda fiilin uyumu sözcükten anlaşılır: the children, my friends, the police hepsisi çoğul sayılır.
• Geçmiş olayı gelecek ya da şimdiki zamana bağlamak: "I have bought a new bicycle two weeks ago." cümlesinde iki zaman çatışır. ago ifadesi eylemin kesin olarak geçmişte tamamlandığını gösterdiği için Past Simple kullanılır ve doğru cümle "I bought a new bicycle two weeks ago." olur.

Summary

Past Simple, bitmiş eylemi anlatır: geçmiş yaşanmıştır ve şu anda sürmemektedir. Olumlu cümlede asıl fiil geçmiş biçimini kendisi taşır; düzenli fiillerde bu biçim -ed ekinden gelir ve yazım kurallarına uyar. Consonant + y ile biten fiillerde y, i harfine dönüşerek -ied olur; tek hece + ekli fiillerde son ünsüz harf ikilenir. Düzensiz fiillerin geçmiş biçimleri ayrıca öğrenilir: went, took, bought, wrote, ate, drank, came, gave, said, made. Olumsuz ve soru cümlesinde did yardımcı fiili devreye girer ve asıl fiil sözlük biçiminde kalır. Yardımcı fiil be için was ve were ayrımı geçerlidir; bu ikisi sıfat biçimlerle de kullanılır: She was tired. yesterday, last week, in 2010 ve iki gün önce gibi ifadeler bitmiş anı işaret eder ve zamanın seçiminde belirleyicidir.

Kendi kendine dene: Önce yirmi düzensiz fiil seç ve her birinin geçmiş biçimini bir tablo hâlinde yaz; sonra aynı fiillerin olumsuz ve soru biçimlerini did yardımcısıyla kur. İkinci adımda dört kuralı ayrı ayrı dene: study, stop, plan ve play fiilleriyle geçmiş biçim yaz ve her birinin hangi yazım kuralına uyduğunu satırın yanına not et. Üçüncü adımda be fiilini dene; I, he, she, it için was, you, we, they için were yaz ve cümlelerden ikisini sıfat biçimli sözcükle tamamla. Son olarak bir hafta önceki günleri anlatan beş cümlelik kısa bir metin yaz ve her cümlenin altına fiilin neden geçmiş biçimde olduğunu tek satırla açıkla.