Reported Speech

Konu Anlatımı

Why Does Everything Change When We Report Somebody's Words?

"I am tired," dedi kız. Bu cümleyi arkadaşımıza aktardığımızda artık "I am tired" diyemeyiz; çünkü artık konuşan kız değil, biziz. Duyduğunu kendi ağzımızdan anlatırken zamir, zaman ve yer değiştirir: "She said she was tired." Kısacası aktarım bir kopya işlemi değil, yeniden kurma işlemidir. Söyleyen kişi değiştiği için dinleyen kişinin tanımadığı zamanları da çevirmek zorundayız.

Bu yeniden kurma işlemi üç kümeye ayrılır ve sınav sorularının hepsi bu üçünden birini sorar. Birincisi zamirler: I, we, my, our, here, today gibi gösterge sözcükleri yeni bağlama uydurulur. İkincisi zaman: bildirilen cümlenin fiili bir kademe geriye gider. Üçüncüsü cümlenin türüdür: soru sorudan, emir bildirimden, öneri ise fiil biçimine dönüşerek aktarılır. Üçünü de bilmek konunun tamamını bilmek demektir.

Before You Start: Reporting Verbs and the Form of the Original Words

Doğrudan anlatımda konuşanın birebir sözleri tırnak içinde verilir. Dolaylı anlatımda ise başka bir bildirme fiili bu sözlerin yerini alır. En sık kullanılan bildirme fiilleri say ve tell dur. Say bilgi nesnesi alar: He said the train was late. Tell ise kişi nesnesi alır: He told me the train was late. Ayrıca explain, mention, suggest, propose, warn, advise, ask, invite, order, remind, complain, deny, admit, promise, threaten ve reply fiilleri de aktarımda kullanılır.

Aktarımın temel kuralı şudur: bildirilen cümlenin hem zamirleri hem de zaman ifadeleri, aktarımı dinleyen kişinin bakış açısına göre yeniden yazılır. Konuşma anında "tomorrow" denmişse, dinleyen için bu artık gelecek değil, konuşmadan sonraki gündür; o yüzden the next day denir. Bu mantığı kavramak, tabloda ezberlenen biçimleri kalıcı hâle getirir.

Five Core Rules of Reported Speech

Zamirler ve gösterge sözcükleri yeni bağlama uydurulur. Konuşanın I fiili he ya da she olur, we fiili they olur, my fiili his ya da her olur, our fiili their olur, mine fiili his ya da hers olur. here yerine there, this yerine that, these yerine those gelir.

Zaman bir kademe geriye gider. am/is/are was/were olur; is/are + V-ing yerini was/were + V-ing alır; will yerini would, going to yerini was/were going to alır; have/has + V3 yerini had + V3 alır; Past Simple yerini Past Perfect alır.

Modal fiiller de bir üst basamağa çıkar. can could olur, may might olur, shall should olur, must ve have to ise had to biçimine dönüşür. Zorunluluğun kişisel mi genel mi olduğu ayrımı korunur.

Soruların biçimi tamamen değişir. Evet-hayır sorusu if ya da whether ile açılır; soru sözcüğü bulunan soruda sözcük korunur. Her ikisinde de yardımcı fiil düşer, özne fiilden önce gelir ve cümle nokta ile biter.

Emir, teklif ve öneri fiil biçimine dönüşerek aktarılır. "Close the door." cümlesi He told me to close the door. olur. "Don't be late!" cümlesi She told me not to be late. olur. "Let's go." cümlesi He suggested going. biçimine dönüşür ve "I will help you" cümlesi He offered to help me. olur.

Tense Changes in Reported Speech

Aşağıdaki tablo, doğrudan anlatımdaki biçimi sol sütunda, aktarımdaki biçimi sağ sütunda gösterir. Sol sütunda ne varsa sağ sütunda onun bir kademe gerisi bulunur.

How to Solve a Reported Speech Question Step by Step

Adım 1 — Bildirme fiilini ve zamanını bul. said, told, asked, suggested gibi bir fiil görüyorsan aktarım var demektir. Bildirme fiilinin zamanı geçmişteyse kayma uygulanır.

Adım 2 — Cümlenin türünü belirle. Soru mu, emir mi, öneri mi, yoksa sıradan bir bildirim mi? Cümlenin türü kullanılacak kalıbı doğrudan belirler: if/whether, soru sözcüğü, to yalın fiil ya da -ing biçimi.

Adım 3 — Zamirleri değiştir. Konuşan I idi ise he/she, we idi ise they olur. my, our ve mine gibi iyelik biçimleri de karşısındaki kişiye göre değişir.

Adım 4 — Fiili ve zaman göstergeyi bir kademe geriye götür. is are was were, will would, can could, have/has had biçimlerinden biri geçerlidir. Son adımda noktalamayı denetle: dolaylı soruda soru işareti kullanılmaz.

Common Errors with Reported Speech

Aktarımda yapılan hatalar genellikle bir eksiklikten gelir: fiil kaymamıştır, zamir değiştirilmemiştir ya da soru sırası bozulmuştur. Aşağıdaki maddeler bu hataların tipik örneklerini ve düzeltmelerini toplar.

• Say yerine tell ya da tell yerine say kullanmak: "She said me that she was tired." yerine "She told me that she was tired." denir. Say bilgi nesnesi alır, tell kişi nesnesi alır. "He told me about the delay." cümlesinde de aynı kural geçerlidir.
• Dolaylı soruda soru sırasını korumak: "He asked where did I live?" cümlesinde did ve soru sırası kalıcı biçimde yer almış olur. Doğru kurulum "He asked where I lived." biçimindedir; cümle nokta ile biter.
• Told ve to arasına not koymamak: "She told me to not be late." yerine "She told me not to be late." denir. Olumsuzluk ifadesi to fiilinden önce gelir ve "not to" biçiminde tek bir yapı oluşur.
• Zaman kaymasını atlamak: "He said that he will come." cümlesinde will yerinde kalmıştır. Bildirme fiili geçmişte olduğu için "He said that he would come." biçimi gerekir.
• Suggest fiiline to eklemek: "She suggested me to wait outside." cümlesinde Türkçe alışkanlığıyla to biçimi kullanılmıştır. Doğru kurulum "She suggested waiting outside." ya da "She suggested that we should wait outside." biçimlerinden biridir.

Summary

Aktarım bir kopya işlemi değildir; kişi, zaman, yer ve cümle türü yeniden kurulur. Dolaylı anlatımda bildirilen cümlenin zamirleri konuşandan dinleyene göre değişir: I he ya da she olur, we they olur, my his ya da her olur, our their olur. Zaman bir kademe geriye gider: am/is/are was/were olur, is/are + V-ing yerini was/were + V-ing alır, Past Simple yerini had + V3 alır, will yerini would, going to yerini was/were going to alır. Modal fiillerde can could, may might, shall should, must ve have to ise had to biçimine dönüşür. Yer ve zaman göstergeleri de uyarlanır: here there, today that day, tomorrow the next day, yesterday the day before. Evet-hayır soruları if veya whether ile açılır; soru sözcüğü bulunan sorularda sözcük korunur ama yardımcı fiil düşer ve sıra düzelir. Emirler told ya da ordered ile nesne + to yalın fiil kalıbına girer; öneriler suggested + V-ing ya da suggested + should + V1 biçimine, teklifler ise offered + to + V1 biçimine dönüşür. Dolaylı cümle nokta ile biter ve soru işareti taşımaz.

Kendi kendine dene: Önce bir tablo hazırla; sol sütuna on doğrudan anlatım cümlesi, orta sütuna dolaylı anlatım karşılığını, sağ sütuna da aradaki dönüşümü yaz. En az altı cümle şimdiki zaman, dört cümle geçmiş, iki cümle gelecek bildirsin. İkinci adımda bir soru listesi hazırla: üç evet-hayır sorusu ve üç soru sözcüğü içeren soru olsun; hepsini if veya whether ile aktar. Üçüncü adımda üç emir cümlesi yaz ve biri olumsuz olsun; hepsini told kalıbına çevir. Son adımda bir de "I will call you tomorrow" cümlesini iki ayrı aktarıma uyarla: birinde bildirme fiili geçmişte, diğerinde şimdiki zamanda olsun ve iki metin arasındaki tek farkı yaz.