tyt. SınıfFizik

Kütle ve Ağırlık — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Kütle ile ağırlığın bağımsız iki büyüklük olduğunu örneklerle gösterir.
Kilogram ile newton birimlerini ayırt eder ve birim dönüşümlerini yapar.
Kütle terazisi ile dinamometrenin ölçtüğü büyüklüğü karşılaştırır.
Ağırlığı kütleden ve kütleyi ağırlıktan doğru bağıntıyla hesaplar.
Ölçüm hatasının nedenlerini ve ölçüm tekrarının neden gerekli olduğunu açıklar.
Uzay, uçak ve deniz altı gibi farklı ortamlarda ağırlığın neden değiştiğini açıklar.

Kütle bir büyüklük, ağırlık bir kuvvettir; birimleri kilogram ve newtondur.
Kütle terazisi kilogram, dinamometre newton cinsinden değer verir.
Ağırlık bulunulan yere bağlıdır; kütle hiçbir yere bağlı değildir.
Uzay istasyonunda ağırlık sıfıra yakındır, kütle ise korunur.
Kilogram temel birimdir; gram türetilmiş birimdir ve aralarında bin çarpanı vardır.
Gram yalnızca kütle için kullanılır; newton gram cinsine çevrilemez.
Ölçüm hata içerir; tekrar ölçüm ve ortalama hataları küçültür.
Kütle verilip ağırlık soruluyorsa çarpma, tersi soruluyorsa bölme yapılır.
Ağırlık kuvveti her zaman düşey yönelir; eğimli yüzeyde iki bileşene ayrılır.

Ağırlık = kütle × yerçekimi ivmesi → G = m × g (newton cinsinden)
Kütle = ağırlık ÷ yerçekimi ivmesi → m = G ÷ g (kilogram cinsinden)
Yer yüzü yaklaşık değeri: g = 10 m/s² (birimi N/kg)
Kütle birimi dönüşümü: 1 kg = 1000 g ve 1 g = 0,001 kg
Ağırlığın birimi newtondur: 1 N = 1 kg × 1 m/s²
Dinamometre okuması: ağırlık kuvveti doğrudan cihazda görünür (N)
Kütle terazisi okuması: denge sağlanan kütle standart kütleyle karşılaştırılır (kg)
Ölçüm ortalaması: ortalama = (ölçüm1 + ölçüm2 + ölçüm3) ÷ 3
Ölçüm yayılma genişliği: en büyük okuma − en küçük okuma
Ağırlık bileşeni: yüzeye dik bileşen = ağırlık × açının kosinüsü

Kütle ile ağırlığı eşitlemek: "Kütlesi 5 kg olan cismin ağırlığı 5 kg'tır" ifadesi iki farklı birimi birbirine eşitler. Doğrusu: ağırlığı newton cinsinden yazılır ve yeryüzünde 50 N olur.
Kilogramı newton sanmak: Kilogram kütle, newton kuvvet birimidir. "50 kg ağırlık 50 N ağırlık" gibi yazımlar birimi kendi kendisi yle tanımlar ve ölçüm bilgisi taşımaz.
Ters yönde bölme yapmak: Ağırlığı 45 N olan cismin kütlesi 45 ÷ 10 ile bulunur. Kütleyi ağırlığa çevirirken çarpma, ağırlığı kütleye çevirirken bölme kullanılır.
Uzayda kütlenin sıfır olduğunu düşünmek: Yörüngede serbest düşen cisimde ağırlık sıfıra yakın olur; kütle ise hiç değişmez. Yörüngenin tam bir boşluk olmaması, ağırlığın sıfırdan çok küçük olmasına yol açar.
Tek okumayı kesin sonuç saymak: Tartı aletleri her zaman tam değeri vermez. Üç okumanın ortalamasını almak, tek bir okumadaki hatayı dengeler ve sonucu güvenilir kılar.
Kilogramı gramla değiştirirken katsayıyı atlama: 0,25 kg değerini gram cinsine çevirmek bin çarpanı gerektirir. Bu katsayı atlanırsa sonuç bin kat küçük çıkar ve denge hesabı tutmaz.

Soru cümlesindeki "ağırlık" kelimesi newton, "kütle" kelimesi kilogram cinsinden sonuç istediğini gösterir.
Soruda verilmemişse yeryüzü için 10 m/s² alınır; başka bir ortamın değeri açıkça verilirse o kullanılır.
Dönüşüm yönünü sesli kontrol et: gram istiyorsan binle çarp, kilogram istiyorsan bine böl.
Ölçüm sorusunda tek okumayı değil, en büyük ve en küçük okumanın farkını sorgula.
Kütle terazisi mi dinamometre mi kullanılacağı, ölçülen büyüklüğün adından çıkarılır.
Uzay istasyonu sorularında ağırlık değişir, kütle değişmez; hangisinin değiştiğini ilk adımda işaretle.