tyt. SınıfFizik

Devreler — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Devre elemanlarını ve bir devrenin kapalı ya da kesik olma durumlarını tanır.
Seri bağlantıda akımın, paralel bağlantıda gerilimin ortak olduğunu gösterir.
Seri bağlı dirençlerin eşdeğerini toplama, paralel bağlıların eşdeğerini bölme ile bulur.
Karışık devrelerde paralel kolları önce birleştirip sonra seri toplama yolunu uygular.
Bir devrede hangi kolda ne kadar akım geçtiğini yorumlar ve ampul parlaklığıyla ilişkilendirir.
Sigaç ve sigortanın devreyi koruma görevini, akım sınırı üzerinden açıklar.

Devrenin kapalı olması akımın geçmesi için zorunludur; açık devrede akım sıfırdır.
Seri bağlantıda akım her yükte aynıdır, potansiyel fark yükler arasında paylaşılır.
Paralel bağlantıda potansiyel fark her kolda aynıdır, akımlar ana kolda toplanır.
Paralel bağlı dirençlerin eşdeğeri her birinden küçüktür; özdeş ikide yarıya düşer.
Karışık devrede önce paralel kol çözülür, sonra seri toplama yapılır.
Ampul parlaklığı ampulden geçen akımla ilişkilidir; ampul sayısı arttıkça akım azalır.
Sigorta akımı sınırlandırarak koruma sağlar; kendisi direnç değildir.

Seri bağlı dirençlerin eşdeğeri: R = R₁ + R₂ (dirençlerin toplamı; birim: Ω)
Seri bağlı devrede akım: I = V ÷ R (potansiyel farkın toplam dirence bölümü; birim: A)
Seri bağlı devrede potansiyel fark: V = V₁ + V₂ (yükler arasında paylaşılır; birim: V)
Paralel kollarda akım: I = I₁ + I₂ (ana kolda toplanır; birim: A)
Paralel bağlı iki direncin eşdeğeri: 1/R = 1/R₁ + 1/R₂, yani R = (R₁ · R₂) ÷ (R₁ + R₂) (birim: Ω)
Paralel bağlı devrede potansiyel fark: her kolda aynıdır (birim: V)
Karışık devre: paralel kollar önce birleştirilir, sonra seri toplanır (birim: Ω)
Özdeş iki direnç paralel bağlandığında: R = R₀ ÷ 2

Paralel bağlantıda dirençleri toplamak: Paralel bağlantıda eşdeğer direnç çarpma ve bölme ile bulunur ve her bir dirençten küçüktür. Toplama işlemi yalnızca seri bağlantı için geçerlidir.
Seri bağlantıda akımları toplamak: Seri bağlantıda tek yol vardır ve akım her yükte aynıdır. Akımların toplanması paralel bağlantının özelliğidir.
Karışık devrede toplamayı paralel kola uygulamak: Paralel kolun eşdeğeri bölme ile bulunur; bu değer seri dirençlerle toplanır. Paralel koldaki dirençler doğrudan toplanamaz.
Kısa devreyi kesik devre sanmak: Kesik devrede yol tamam lanmadığı için akım geçmez; kısa devrede ise yol çok kısa ve direnci çok küçük olduğundan akım çok büyük değerlere ulaşabilir. İkisi tam zıt durumlardır.
Ampul parlaklığını akımla ilişkilendirmemek: Ampulün parlaklığı içinden geçen akımla ilişkilidir. Seri bağlantıda ampul eklendiğinde akım azalır ve parlaklık düşer; paralel bağlantıda her ampul kaynak gerilimini gördüğü için parlaklık değişmez.
Sigortayı koruma amacıyla sormak: Sigorta, akımın belli bir sınırı aşmasına izin vermez ve devreyi keser. Koruma, akımın değerini düşürerek değil, akımı sınırlandırarak sağlanır.

Önce bağlantı biçimini belirle; seri mi paralel mi sorusunun cevabı işi bitirir.
Seri bağlantıda akımı, paralel bağlantıda potansiyel farkı ortak say.
Paralel eşdeğer direnç hesabında "1/R toplamı" kuralını unutma.
İki özdeş direnç paralel bağlandığında eşdeğer direnç yarısına düşer, kontrol için kullan.
Karışık devrede paralel kolu gözle dışarıda bırakıp kalan kısmı seri gibi çöz.
Kısa devre sorusunda sonucun çok büyük çıkması normaldir, sığınma değildir.