tyt. SınıfFizik

Optik — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Işığın yansıma ve kırılma olaylarını açıklayıp yansıma yasasını uygular.
Düz aynada oluşan görüntünün konumunu, boyunu ve niteliğini belirtir.
Yakınsak ve ıraksak aynaların görüntü oluşturma biçimlerini karşılaştırır.
İnce kenarlı mercek bağıntısını kurarak görüntü uzaklığını hesaplar.
Işığın doğrusal yayılmasını kullanarak gölge ve renk olaylarını açıklar.
Büyüteç, projeksiyon cihazı, kamera ve teleskop gibi optik araçların çalışma mantığını karşılaştırmalı olarak yorumlar.

Işığın doğrusal yayılması, gölge ve optik görüntü sorularının temelidir.
Yansıma açısı normal cinsinden ölçülür, yüzey açısı ise doksan dereceden çıkarılır.
Düz aynada görüntü aynı boydadır, sanaldır ve sağ sol bakımından simetriktir.
İnce kenarlı mercekte görüntü uzaklığının işareti görüntünün gerçek ya da sanal olduğunu belirler.
Nesne odak uzaklığının iki katından uzaksa görüntü gerçek ve terstir.
Kalın kenarlı mercek daima küçük, sanal ve dik görüntü oluşturur.
Teleskop büyütme çarpanı iki merceğin odak uzaklıklarının oranıdır.

Düz aynada görüntüyü cismin arkasında aramak: Düz ayna görüntüyü cismin ve aynanın arasında, aynaya eşit uzaklıkta oluşturur. Görüntünün arkada değil önde olduğu unutulur.
Görüntü uzaklığının işaretini atlamak: Nesne odak uzaklığının iki katından uzaksa görüntü uzaklığı pozitiftir ve görüntü gerçektir. Odak ile iki odak arasındaysa görüntü uzaklığı negatiftir ve görüntü sanaldır.
Kalın kenarlı merceğin büyüttüğünü sanmak: Kalın kenarlı mercek her nesne konumunda küçük, sanal ve dik görüntü oluşturur. Büyütme yalnızca yakınsak cihazlarda mümkündür.
Açıyı yüzeyle ölçmek: Yansıma açısı daima dik çizilen normal ile ölçülür. Yüzeyle yapılan açı soruluyorsa önce normaldeki açı bulunur, sonra doksan dereceden çıkarılır.
Görüntüyü görüş doğrultusunda aramak: Mercekli düzeneklerde görüntü ışığın devam ettiği yönde oluşur. Ayna düzlemi kullanılan düz aynada ise görüntü cismin arkasında değil, aynanın diğer tarafında beklenen konumda değil, cismin ve aynanın arasında oluşur.
Işığın kırılmasını hız değişimi sanmak: Kırılmada hem yön hem hız değişebilir. Yalnızca yön değişimi aramak, sorunun ikinci yarısını atlamak demektir.

Soruda ayna mı mercek mi var diye bak; bağıntıyı bu ayrım belirler.
Odak uzaklığı verilmemişse düz ayna ya da yüzey olayı aranır, mercek değil.
Görüntü uzaklığını bulurken işaretini de yaz; negatif işaret sanal görüntü demektir.
Açı sorusunda önce normalle çalış, yüzey açısı gerekiyorsa doksan dereceye kat et.
Işık hızı sorulursa boşluk için 300000 km/s, ortam için kırılma indisi kullanılır.
Renk sorularında aydınlatma rengini de düşün; kırmızı elma karanlıkta siyah görünür.