tyt. SınıfFizik

Hal Değişimleri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Erime, donma, buharlaşma, yoğunlaşma, süblimleşme ve kırağı olaylarını sınıflandırır.
Hâl değişiminde sıcaklığın sabit kaldığını gizli ısı kavramıyla açıklar.
Gizli ısı bağıntısını ve belirgin ısı bağıntısını doğru seçerek hesap yapar.
İki kanalın toplamını alarak birden çok basamağı olan ısı hesabını tamamlar.
Basıncın kaynama sıcaklığına etkisini ve günlük uygulamaları gerekçesiyle açıklar.

Saf bir madde hâl değiştirirken sıcaklığı sabit kalır; alınan ısı tamamen gizli ısıdır.
Gizli ısı miktara bağlıdır, belirgin ısı ise sıcaklık değişimine bağlıdır.
Suyun buharlaşma gizli ısısı, erime gizli ısısının yaklaşık altı katıdır.
Yoğunlaşma ve donma ısı veren süreçlerdir; bu ısı çevreye yayılır.
Bir litre suyun donmasıyla yine bir litre su elde edilir; kütle değişmez.
Açık kapta kaynayan su, kapalı kapta daha yüksek sıcaklığa ulaşarak kaynar.
Kırağı oluşumu ile süblimleşme, sıvı hâline geçmeden gerçekleşen geçişlerdir.

Gizli ısı: hâl değişiminde alınan ya da verilen ısı = kütle × gizli ısı (kJ)
Belirgin ısı: sıcaklığı değiştiren ısı = kütle × özgül ısı × sıcaklık değişimi
Buzun erime (donma) gizli ısısı yaklaşık 334 kJ/kg düzeyindedir
Suyun buharlaşma gizli ısısı yaklaşık 2260 kJ/kg düzeyindedir
Suyun özgül ısısı yaklaşık 4,2 kJ/(kg·°C) değerindedir
Toplam ısı ihtiyacı = gizli ısı gerektiren basamaklar + belirgin ısı gerektiren basamaklar
Isı denkliği: bir taraftan verilen ısı diğer taraftan alınan ısıya eşittir
Kütle korunumu: hâl değişiminde madde miktarı değişmez, yalnızca hacim değişir
Basınç kuralı: dış basınç düşünce kaynama sıcaklığı düşer, basınç artınca yükselir
Birim dönüşümü: 1 kJ = 1000 J, 1 litre = 1000 cm³

Erirken sıcaklığın yükseldiğini düşünmek: Tam erime sıcaklığında buz ısı alır ama sıcaklığı artmaz. Artan enerji hâl değişiminde harcanır.
Gizli ısı ile belirgin ısıyı karıştırmak: Gizli ısı miktara, belirgin ısı sıcaklık değişimine bağlıdır. Sıcaklık sabit kalırken c · ΔT yazılırsa sonuç sıfır çıkar.
Buharlaşma gizli ısısını küçük almak: Suyun buharlaşma gizli ısısı erime gizli ısısından çok büyüktür; iki değer yaklaşık altı kat farklıdır.
Yoğunlaşmayı ısı tüketen süreç saymak: Yoğunlaşma ısı TÜKETMEZ, verir. Bu nedenle buhar çevresini ısıtır ve tutunduğu yüzeyi de ısıtır.
Hâl değişiminde kütlenin değiştiğini düşünmek: Sadece hacim ve düzen değişir; kütle aynı kalır. Bir litre suyun donması bir litre su verir.
Yoğunlaşan buharın sıcaklığını yükseldiğini sanmak: Buhar yoğunlaşırken sıcaklığı sabit kalır; verilen ısı dış ortama yayılır.

Soru metninde geçen cümleleri listele; her cümle bir basamak çoğu zaman.
Sıcaklıktan bahsedilen her yerde sıcaklık değişimi var mı diye sor, sabit mi belirsiz mi ayır.
Buz ve su için kullanılan 334 ile 2260 sayılarını karıştırma, biri erime biri buharlaşma içindir.
Isı alınan basamaklara artı, ısı verilen basamaklara eksi yazarak toplam kur.
Kilogram ile gram arasındaki geçişte gizli ısıyı kJ/kg cinsinden yazdığını unutma.
Basınç sorusunda dış basıncın düşüp düşmediğini önce bul, sonra kaynama sıcaklığına geç.