tyt. SınıfFizik

Akışkanlar — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Basınç birimi paskaldır ve kuvvetin alana bölümüyle bulunur; kuvvet birimi newton olduğu için karıştırılmamalıdır.
Sıvı basıncı yalnızca derinliğe ve sıvının yoğunluğuna bağlıdır; kabın biçimi ve sıvının miktarı basıncı tek başına belirlemez.
Pascal yasası basıncın kapalı sıvı boyunca her noktaya aynı iletildiğini söyler; hidrolik kaldırma liftleri bu ilkeyle çalışır.
Archimedes ilkesinde kaldırma kuvveti cismin kendi ağırlığına değil, yer değiştirdiği sıvının ağırlığına eşittir.
Yüzen cisimde gömülü hacim, cismin ağırlığını taşıyacak kadar olmalıdır; yük arttıkça gömülü hacim artar.
Aynı kesitten geçen akışkanda kesit alanı ile hızın çarpımı sabittir; kesit daraldıkça hız artar, genişledikçe hız azalır.
Düşen akışkanda yükseklik ile hız arasında ters bağıntı vardır; suyun kazandığı hızın karesi düşüş yüksekliğiyle doğru orantılıdır.

Basınç = birim alana etki eden kuvvet → p = F ÷ A (Pa = N/m²)
Sıvı (hidrostatik) basıncı = yoğunluk × yerçekimi ivmesi × derinlik → p = ρ · g · h
Basınç kuvveti = basınç × yüzey alanı → F = p · A
Pascal yasası → kapalı sıvıda F₁ ÷ F₂ = A₁ ÷ A₂
Kaldırma kuvveti = sıvı yoğunluğu × yerçekimi ivmesi × gömülü hacim → F = ρ · g · V
Yüzen cisimde denge → m · g = ρ_sıvı · g · V → m = ρ_sıvı · V
Süreklilik koşulu (boru) → A · v = sabit; geçen hacim = A · v · t
Akış hızı → v = V ÷ (A · t); akış debisi → Q = A · v
Enerji korunumu (serbest düşüş) → v² = 2 · g · h
Birimler: 1 cm² = 0,0001 m² · 1 m³ = 1000 litre · g = 10 m/s² · ρ_su = 1000 kg/m³

Basınç ile basınç kuvvetini karıştırmak: Basınç birim alana düşen kuvvet olduğu için birimi paskaldır. Kuvvet ise basınç ile yüzey alanının çarpımıdır ve birimi newtondur. İkisi aynı büyüklük değildir.
Suyun üst yüzeyindeki basıncı sıfır saymak: Suyun açık yüzeyinde atmosfer basıncı vardır. Bu yüzden bir noktadaki toplam basınç, atmosfer basıncı ile o noktanın üzerindeki sıvı sütununun basıncının toplamıdır.
Kaldırma kuvvetini ağırlığa eşitlemek: Kaldırma kuvveti cismin ağırlığına yalnızca yüzme durumunda eşittir. Denge sağlanmayan cisim yükselir ya da dibe çöker.
Suyun altındaki cisimde gömülü hacmi tam almak: Bir kutu gibi düzgün bir cisim bazen tamamen gömülü olmayabilir. Yüzen cisimlerde hesaba katılacak hacim, sualtında kalan kısımdır.
Kesit alanı ile hızı toplamak: Süreklilik koşulunda kesit alanı ve hız bölünür ya da çarpılır, asla toplanmaz. Doğru işlem geçen hacmin kesit alanı ve süre çarpımına bölünmesidir.
Santimetrekareyi metrekare sanmak: Kesit alanı verilirken birimine dikkat etmek gerekir. Bir santimetrekare yüzbinde bir metrekaredir; bu çevrim yapılmadan sonuç yüz bin kat küçük çıkar.
Düşüşte hızın sabit kaldığını varsaymak: Serbest düşüşte hız artar ve hızın karesi yükseklikle doğru orantılıdır. Hızın sabit olduğu varsayımı sonucu olduğundan büyük gösterir.

Önce sorunun istediği büyüklüğü ve birimini yaz; sonra uygun bağıntıyı seç.
Derinlik sorularında ölçüm noktasının üstündeki sıvı sütununu düşün, kabın tamamını değil.
Kesit alanı verilmişse birimine bak; santimetrekare ile metrekareyi karıştırmak sonucu yüz bin kat değiştirir.
Yüzen cisimlerde ağırlık ile kaldırma kuvvetini eşitleyip gömülü hacmi bulmak, ters yoldan gidip sonra kontrol etmekten daha güvenlidir.
Hız sorularında önce kesit alanını metrekareye çevir, sonra geçen hacmi kesit alanı ve süreye böl.
Serbest düşüşte hızın kendisi değil karesi yükseklikle orantılıdır; karekök almayı unutma.