tyt. SınıfFelsefe
Mantık ve Akıl Yürütme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Mantığın temel kavramlarını açıklar.
- Önerme ve çıkarım türlerini ayırt eder.
- Tümdengelim ve tümevarımı karşılaştırır.
- Mantık hatalarını fark eder.
Önemli noktalar
- Tümdengelimde sonuç kesin, tümevarımda olasıdır.
- Her cümle önerme değildir (soru, emir, dilek).
- Mantık, düşünmenin biçimini inceler.
- Mantık doğru düşünmenin kurallarını inceler; önerme doğruluk değeri taşıyan en küçük düşünce birimidir.
- Tümdengelimde sonuç kesin, tümevarımda sonuç olasıdır.
- Bir önermenin karşıtı karşıt kavramla, karşıt önermesi ise karşıt yüklemlenir.
- Kıyas en az üç terimli önermelerden oluşan tümdengelim biçimidir.
Formüller ve kurallar
- Önerme = doğru/yanlış yargı
- Çıkarım = önermelerden sonuç
- Tümdengelim = genel → özel
- Tümevarım = özel → genel
- Analoji = benzerlikten çıkarım
Sık yapılan hatalar
- Tümevarımı kesin sanmak: Tümevarım olası sonuç verir.
- Soru cümlesini önerme sanmak: Önerme yargı bildirir.
- Otoriteyi kanıt yerine koymak: Mantık hatasıdır.
- Karşıt önerme ile karşıt kavramı karıştırmak: Beyaz ceket karşıttır çünkü kavramın kendisi değişmiştir; karşıt önermede özne aynı kalır yalnız yüklem karşıtlaşır.
- Tümevarımda kesin sonuç beklemek: Tümevarımda genelleme örneklemeye dayanır; sonuç her zaman yeni durumlarla çürütülebilir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Akıl yürütme türünü "genelden mi özele?" sorusuyla ayır.
- Önerme olup olmadığını yargı bildirip bildirmediğine bak.
- Mantık hatalarını örneklerle tanı.
- Sınavda çıkarım sorularında sonucun kesin olup olmadığına bakın; kesinlik tümdengelime, genelleme tümevarıma işaret eder.
- Sofizm sorularında sözcüklerin anlam kayması yaşayıp yaşamadığını kontrol edin; hile en sık burada gizlidir.
- Sınavın üst basamak sorularında öncülleri okuyup kesinlik derecesini belirleyin: kesinlik bildiren tek şık tümdengelim, olasılık bildiren şık tümevarımdır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Mantık ve Akıl Yürütme konusunun çözümlü sorularını çöz.