tyt. SınıfFelsefe
Fenomenoloji — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Fenomenolojinin temel sorusunu ve yöntemini söyler.
- Doğaustalık ilkesinin ne anlama geldiğini açıklar.
- Yönelim kavramını somut örneklerle gösterir.
- Yaşam dünyasının fenomenolojideki yerini belirtir.
- Bir deneyimi betimleme ile açıklama arasındaki farkı ayırt eder.
- Dasein kavramının merkezini ve çevresini tanır.
Önemli noktalar
- Fenomenoloji açıklama öncesi betimlemeyi temel alan bir yöntemdir.
- Doğaustalık, ön varsayımları geçici olarak askıya alan bir yöntem ilkesidir; inançsızlık değildir.
- Bilinç daima bir şeye yönelmiştir; yönelimsiz bir bilinç kurulamaz.
- Yönelen şey ile onu kavrama biçimi birbirinden ayrılır.
- Yaşam dünyası, deneyimlerin ortak başlangıç zeminidir ve kavramsal bir sistem değildir.
- Kişinin kendi deneyimini betimlemesi, başkasının deneyimini anlamanın temelidir.
- Dasein, varlığını kendisinin sorduğu varlığı adlandırır; nesne değildir.
Formüller ve kurallar
- Betimleme = deneyimi gerekçesiz biçimde olduğu gibi anlatma işlemi
- Doğaustalık = doğal tutumdaki ön varsayımları geçici olarak askıya alma ilkesi
- Yönelim = bilincin bir nesneye, duruma ya da düşünceye doğru yönelmesi
- Yönelen ile yönelme = deneyimin nesnesi ile o nesneyi kavrama biçimi ayrımı
- Yaşam dünyası = her deneyimin başlangıçta ortak olduğu zemin
- Öznel deneyim = kişinin doğrudan yaşadığı ve başkasına doğrudan açılmayan hâl
- Dasein = varlığını kendisi soran, kendi varlığını onun üzerinden anlayan varlık
- Eidetik tasvir = bir deneyimin değişmez yapısını yakalamaya yönelik betimleme
Sık yapılan hatalar
- Fenomenolojiyi dünya görüşü sanmak: Fenomenoloji bir dünya görüşü değil, bir yöntemdir. Bir konum ya da bir dünya görüşü savunmaz; deneyimleri nasıl inceleyeceğini gösterir.
- Doğaustalığı inançsızlık sanmak: Doğaustalık, varlığın ya da Tanrı'nın varlığını inkâr etmek değildir. Yalnızca o konudaki varsayımları geçici olarak bir kenara bırakmaktır.
- Betimleme ile açıklamayı karıştırmak: Betimleme nasıl göründüğünü anlatır; açıklama nedenini arar. Bir masanın varlığını açıklamak ile masanın nasıl göründüğünü betimlemek farklı işlerdir.
- Yönelimi öznel bir istek sanmak: Yönelim, kişinin isteğiyle ilgili değildir; bilincin yapısına aittir. Yönelim olmadan bilinç kurulamaz.
- Yaşam dünyasını soyut bir alan sanmak: Yaşam dünyası günlük, somut ve herkesin içinde bulunduğu dünyadır; kavramsal bir sistem değildir.
- Dasein için bir nesne örneği vermek: Dasein bir nesne değildir; varlığını kendisinin sorduğu varlığın adıdır. Onu masa gibi betimlemek hatalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Doğaustalık sorusunda "inkâr" ile "askıya alma" ayrımını arayın; doğru seçenek askıya alma yönündedir.
- Betimleme sorularında "nasıl" sorusunu arayın, "neden" sorusunu değil.
- Yönelim sorularında boş bir bilinçten söz edilip edilmediğine bakın.
- Yaşam dünyası sorularında kavramsal bir yapı mı somut bir zemin mi seçildiğine dikkat edin.
- Dasein sorularında nesne mi varlık mı ayrımına bakın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.