tyt. SınıfCoğrafya
Yerleşme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Yerleşmeyi etkileyen doğal ve beşerî etkenleri sıralar.
- Kırsal yerleşme ile kentsel yerleşmeyi özellikleriyle karşılaştırır.
- Yerleşme oranı ve yerleşme biriminin nüfus yoğunluğunu hesaplar.
- Konut ihtiyacı ile nüfus arasındaki ilişkiyi hesaplar.
- Türkiye'de yerleşmenin mevcut dağılışını yorumlar.
Önemli noktalar
- Yerleşme oranı kentsel nüfusun ülke toplamındaki payıdır.
- Kırsal pay, yerleşme oranının yüzden çıkarılmasıyla bulunur.
- Konut ihtiyacı, nüfusun ortalama hane büyüklüğüne bölünmesiyle hesaplanır.
- Kırsal yerleşme dağınıktır, kentsel yerleşme sıralıdır.
- Merkez ilçelerde nüfus yoğunluğu ve altyapı ihtiyacı yüksektir.
- Su, toprak ve ulaşım olanakları yerleşimi en çok etkileyen etkenlerdir.
Formüller ve kurallar
- Yerleşme oranı = kentsel nüfus ÷ toplam nüfus × 100
- Kırsal pay = 100 − yerleşme oranı
- Yerleşim yoğunluğu = nüfus ÷ yüzölçüm (kişi/km²)
- Hane sayısı = nüfus ÷ ortalama hane büyüklüğü
- Konut ihtiyacı = nüfus ÷ ortalama hane büyüklüğü
- Kentsel alan = toplam yüzölçüm × kentsel pay ÷ 100
- Merkez ilçe payı = merkez nüfus ÷ il toplam nüfusu × 100
Sık yapılan hatalar
- Tabanı yanlış seçmek: Yerleşme oranında taban ülke toplam nüfusudur, kentsel nüfus değildir; ters oran kurulursa sonuç yanlış çıkar.
- Konut sayısını nüfusla çarpmak: Konut ihtiyacı için nüfus ortalama hane büyüklüğüne bölünür; çarpma sonucu hane sayısını vermez.
- Yerleşme ile nüfus yoğunluğunu karıştırmak: Yerleşme oranı bir paydır, nüfus yoğunluğu ise birim alana düşen kişi sayısıdır; ikisi farklı ölçütlerdir.
- Kırsal yerleşmeyi sık varsaymak: Kırsal yerleşme her zaman dağınık değildir; özellikle tarım dışı ekonomik faaliyetlerin yoğunlaştığı alanlarda kümelenmiş olabilir.
- Doğal etkenleri ihmal etmek: Su kaynağı, toprak verimliliği ve ulaşım olanakları yerleşim yeri seçiminde belirleyicidir.
- Konut artışını nüfus artışıyla eşitlemek: Konut ihtiyacı hane büyüklüğüne bağlıdır; hane büyüklüğü zamanla değiştiği için iki artış eşit olmak zorunda değildir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Yerleşme oranında taban ülke toplam nüfusudur.
- Kentsel ve kırsal nüfus ayrı verilmişse önce toplamı bul.
- Konut sorusunda ortalama hane büyüklüğünü soru metninden bul.
- Yoğunluk sorusunda nüfus ve yüzölçümü aynı satıra yaz.
- Konut eksikliği hesabında gerekli konut ile mevcut konut arasında fark al.
- Sonucu yorumlarken yüksek değerin kentsel, düşük değerin kırsal yoğunluğa işaret ettiğini belirt.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.