tyt. SınıfCoğrafya
Türkiye'nin İklimi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Türkiye'nin iklimini şekillendiren coğrafi etkenleri sıralar ve açıklar.
- Üç büyük iklim bölgesini özellikleriyle ayırt eder.
- Yükselti ile sıcaklık arasındaki bağıntıyı hesaplayarak karşılaştırır.
- Kıyı ile iç kesim arasındaki sıcaklık ve yağış farklarını yorumlar.
- Yıllık ortalama sıcaklık, sıcaklık genliği ve yağış dağılımını hesaplar.
Önemli noktalar
- Türkiye'de üç iklim bölgesi vardır: Karadeniz kıyıları, Akdeniz kıyıları ve iç kesimler.
- Akdeniz kıyılarında yağış kış aylarında, Karadeniz kıyılarında ise yıl boyu ve sonbaharda yoğunlaşır.
- İç kesimlerde sıcaklık genliği en büyüktür; kış sıcaklıkları belirgin biçimde düşüktür.
- Yükselti arttıkça sıcaklık azalır; deniz seviyesine indirme hesabında artış eklenir.
- Kıyı ile iç kesim arasında yağış miktarı ve sıcaklık genliği bakımından belirgin fark vardır.
- İklim tipi, yağışın miktarından çok mevsimlere dağılımıyla belirlenir.
Formüller ve kurallar
- Yıllık ortalama sıcaklık = (en soğuk ay ortalaması + en sıcak ay ortalaması) ÷ 2
- Sıcaklık genliği = en sıcak ay ortalaması − en soğuk ay ortalaması
- Yükseltiye bağlı sıcaklık değişimi = (yükseklik farkı ÷ 100) × kural değeri
- Deniz seviyesine indirilmiş sıcaklık = ölçülen sıcaklık + yükseltiye bağlı artış
- Dönem yağışı = yıllık toplam yağış × döneme düşen yüzde ÷ 100
- Eksik yağış = uzun yıllar ortalaması × sapma yüzdesi ÷ 100
- Ortalama günlük yağış = yıllık toplam yağış ÷ yağışlı gün sayısı
Sık yapılan hatalar
- Yükselti etkisini ters uygulamak: Denizden uzaklaştıkça sıcaklık düşer; yüksekte ölçülen bir değeri deniz seviyesine indirirken düşüş değil artış eklenmelidir.
- Yüzde ile milimetreyi doğrudan işlemek: Yağışın yüzde kaçının hangi aylarda düştüğü sorusunda önce o dönemin yağışı hesaplanır, sonra toplamdan çıkarılır; yüzde puanı doğrudan toplama eklenmez.
- Genlik ile ortalamayı karıştırmak: Sıcaklık genliği en sıcak aydan en soğuk ay çıkarılarak bulunur; yıllık ortalama ise en soğuk ve en sıcak ay toplamının yarısıdır. Bu ikisi aynı işlem değildir.
- Akdeniz ile Karadeniz yağışını takas etmek: Akdeniz kıyılarında yağış kışa toplanır ve yazlar sıcak kuraktır; Karadeniz kıyılarında yağış yıl boyu, özellikle sonbaharda yoğunlaşır.
- Yıllık toplamı yeterli görmek: İklim tipini belirleyen yağışın miktarı kadar dağılımıdır. Yıllık yağış aynı olan iki yer, farklı dönemlerde yağış alıyorsa farklı ürün yetiştirir.
- İç kesimleri tek bir gibi saymak: İç kesimlerin bir bölümü karasal iklim görür, Akdeniz ile Karadeniz arasındaki geçiş bölgelerinde ise farklı özellikler bulunur; genelleme yapılırken sınır durumları gözden geçirilmelidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sıcaklık sorusunda önce iki yer arasındaki yükseklik farkını bul, sonra yüz metreye böl.
- Deniz seviyesine indirme sorusunda sonuç, ölçülen değerden daha büyük bir sayı olmalıdır.
- Genlik ile ortalama karışıyorsa sorudaki en sıcak ve en soğuk ifadelerine yeniden bak.
- Yağışlı gün sorusunda bölme işlemi yaparız, çarpma işlemi değil.
- İklim tipi sorusunda önce yağışın hangi aylara toplandığını belirle, sonra tipi seç.
- İç kesimlerin yazları sıcak ve kurak olduğu için yağışlı tarım yerine hayvancılık yaygınlaşır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Türkiye'nin İklimi konusunun çözümlü sorularını çöz.