tyt. SınıfCoğrafya
İklim Tipleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Hava durumu ile iklim kavramlarını ayırt eder ve aralarındaki farkı açıklar.
- İklim tiplerini sıcaklık ve nem ölçütlerine göre sınıflandırır.
- Karasal, denizel ve Akdeniz iklimlerinin belirgin özelliklerini karşılaştırır.
- Termik rejim, sıcaklık derecesi gün sayısı ve kontinentalite kavramlarını açıklar.
- Verilen ölçüm değerlerinden bir istasyonun iklim tipini gerekçesiyle belirler.
- İklim ile bitki örtüsü arasındaki ilişkiyi kurar.
Önemli noktalar
- İklim en az otuz yıllık ölçümlerin ortalamasıdır; tek günlük veriyle belirlenmez.
- Sınıflandırmada sıcaklık ve nem birlikte değerlendirilir, tek başına yeterli değildir.
- Termik rejim karasallığın temel ölçütüdür; büyük değer karasal, küçük değer denizel özelliktir.
- Yükselti ile sıcaklık arasındaki azalma metreden hesaplanır ve katsayı 0,0065 derecedir.
- Akdeniz tipinde yağış kış aylarına, çöl tipinde ise hiçbir aya yoğunlaşmaz.
- Kontinentallik oranı kıyıdan uzaklaştıkça büyür; kıyı etkisinin azalması bunu gösterir.
Formüller ve kurallar
- Sıcaklık farkı = dikey fark (m) × 0,0065 derece
- Yıllık ortalama sıcaklık = aylık ortalamaların toplamı ÷ ay sayısı
- Termik rejim (sıcaklık genliği) = en yüksek aylık ortalama − en düşük aylık ortalama
- Sıcaklık derecesi toplamı = (günlük ortalama − eşik sıcaklık) × gün sayısı
- Kontinentalite oranı = kıta içi sıcaklık farkı ÷ kıyıdaki sıcaklık farkı
- Kurak dönem oranı = kurak ayların yağışı ÷ yıllık yağış toplamı × 100
- Dönem yağış toplamı = aylık yağışların toplamı
Sık yapılan hatalar
- Hava durumu ile iklimi karıştırmak: Bir günün hava durumu iklim tanımı yapmaz. İklim en az otuz yıllık ölçümlerin ortalamasıdır ve tek bir aşırı değerle belirlenmez.
- Termik rejimi üç aylık toplam sanmak: Termik rejim en yüksek ile en düşük aylık ortalamanın farkıdır. Aylık değerlerin toplanması sıcaklık genliği değildir.
- Sıcaklık farkını yüzde olarak hesaplamak: Yükseltiyle azalan sıcaklık yüzde değil derece cinsinden ve 0,0065 katsayısıyla hesaplanır. Katsayı 0,65 olarak alınırsa yüzlerce kat büyük bir sonuç çıkar.
- Tek ölçütle tip belirlemek: Sıcaklığın yüksek olması tek başına sıcak-nemli tipi göstermez; nem ölçütü de incelenmelidir. Sıcak ve kuru bölgeler de sıcak iklimlidir.
- Kurak dönem oranını yıl yağışından çıkarmak: Oran, kurak ayların yağışının yıllık yağışa bölünmesiyle bulunur. Yıllık yağıştan kurak yağış çıkarılan değer bir oran değildir.
- İklim tipini bitki örtüsünden ayırmamak: Bitki örtüsü iklime bağlı olarak gelişir, ama insan etkisiyle değişebilir. İklim tipi doğal bitki örtüsüyle birlikte değerlendirilir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soruda verilen sayının aylık mı yıllık mı olduğunu ilk iş olarak belirle.
- Termik rejim sorusunda en yüksek ve en düşük ayları seç; diğer aylar hesaba girmez.
- Sıcaklık farkı sorusunda 0,0065 katsayısını metreyle çarp, 0,65 ile değil.
- Kurak dönem oranında bölüme sıra: kurak yağış, yıllık yağıştan büyük olamaz.
- Karasal ve denizel karşılaştırmasında termik rejim, nem karşılaştırmasında ise bağıl nem kullanılır.
- İklim tipi sorusunda seçeneği sadece okuyup geçme, gerekçeni mutlaka yaz.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.