tyt. SınıfBiyoloji
Kalıtım ve Genetik — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Genetik kavramları (gen, alel, genotip, fenotip) tanımlar.
- Mendel yasalarını açıklar.
- Çaprazlama problemlerini çözer.
- Soyağacı yorumlar.
Önemli noktalar
- Baskın özellik her iki durumda da görünür (AA, Aa).
- Çekinik özellik yalnız homozigot (aa) olduğunda görünür.
- X'e bağlı çekinik hastalıklar erkeklerde daha sık görülür.
- Çekinik fenotip görülen bireyin genotipi kesinlikle homozigot çekiniktir.
- Aa çarpı Aa çaprazından 3 baskın fenotip, 1 çekinik fenotip oranı elde edilir.
- 0 kan grubu çekinik olduğundan 00 genotipindeki bireylerin çocukları yalnızca 0 kan grubu olabilir.
- X'e bağlı resesif hastalıklar erkeklerde daha sık görülür çünkü erkeklerde tek X kromozomu bulunur.
Formüller ve kurallar
- Genotip = gen yapısı
- Fenotip = dış görünüş
- Homozigot: AA veya aa
- Heterozigot: Aa
- Aa × Aa → 3:1 fenotip
- Aa × aa → 1:1 fenotip
Sık yapılan hatalar
- Genotip ile fenotipi karıştırmak: Genotip harflerle, fenotip dış görünüştür.
- Baskın özelliği "daha sık görülen" sanmak: Baskınlık alel ilişkisidir.
- X bağlı kalıtımı otozomal sanmak: Cinsiyet kromozomuna bağlıdır.
- Genotip ile fenotipi karıştırmak: Genotip alel dizilişi (Aa), fenotip dışa yansıyan karakterdir; soruda hangisinin istendiğine dikkat edilmelidir.
- Taşıyıcı anneyi hasta sanmak: Heterozigot taşıyıcı annede çekinik hastalık geni baskın gen tarafından örtüldüğünden belirti görülmez.
Hızlı tekrar ipuçları
- Çaprazlama sorularında Punnett karesi çiz.
- Fenotip oranı soruluyorsa genotipleri ayrı ayrı yaz.
- Soyağacı sorularında çekinik bireylerden yola çık.
- Sınavda soy ağacı sorularında ilk hamle 00 veya aa gibi homozigot çekinik bireyleri işaretlemektir.
- Olasılık sorularında önce taşıyıcılık ihtimalini, sonra hastalık olasılığını bulun ve iki değeri çarpın.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Kalıtım ve Genetik konusunun çözümlü sorularını çöz.