tyt. SınıfBiyoloji
Çevre Sorunları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Hava, su ve toprak kirliliğinin kaynaklarını ve canlılar üzerindeki etkilerini karşılaştırabilir.
- Ozon tabakasının incelmesine yol açan gazları ve sonuçlarını açıklayabilir.
- Sera etkisi ve küresel ısınmanın temel nedenlerini, sonuçlarını ayırt edebilir.
- Asit yağmurlarının oluşumunu ve doğal yapılar ile bitki örtüsü üzerindeki etkisini açıklayabilir.
- Biyokütle kaybının nedenlerini ve koruma alanlarının önemini gerekçesiyle tartışabilir.
- Geri dönüşüm, enerji tasarrufu ve karbon ayak izinin azaltılması için somut öneriler geliştirebilir.
Önemli noktalar
- Hava kirliliğinin başlıca kaynağı yakıtların yakılmasıdır.
- Kükürt dioksit ve azot oksitleri asit yağmurlarına yol açar.
- Ozon tabakasının incelmesi üst atmosferdeki ozonun azalmasıyla ilgilidir.
- Küresel ısınmanın temel mekanizması sera etkisidir.
- Ötrofikasyon, suda fosfor birikmesiyle alglerin çoğalmasıdır ve oksijen tükenmesine yol açar.
- Biyokütle kaybının temel nedeni yaşam alanının daralmasıdır.
- Geri dönüşüm hammadde ihtiyacını azaltarak kirliliğin kaynağında çözüm üretir.
Formüller ve kurallar
- Toplam karbon salımı = salım kaynaklarının toplamı
- Tasarruf edilen miktar = başlangıç değeri × azaltma yüzdesi (yüzde) / 100
- Kalan değer = başlangıç değeri − azaltılan miktar
- Arıtma sonrası kalan su = gelen atık su − arıtılan su
- Geri kazanım sonrası atık = oluşan toplam atık − geri kazanılan atık
- Biyokütle kaybı = başlangıç birey sayısı − kalan birey sayısı
- Verim kaybı = sağlıklı dönem verimi × kayıp yüzdesi (yüzde) / 100
- Korunan alan büyüklüğü = toplam yüzölçüm × koruma oranı (yüzde) / 100
Sık yapılan hatalar
- Ozon incelmesi ile küresel ısınmayı aynı saymak: Ozon tabakasının incelmesi atmosferin üst tabakasındaki ozon azalmasıyla ilgilidir. Küresel ısınma ise yeryüzünden yansıyan ışınımın tutulmasıyla ilgilidir. İkisi farklı katmanlarda ve farklı gazlarla oluşur.
- Asit yağmurlarını doğrudan gazların yağması sanmak: Asit yağmurları, kükürt dioksit ve azot oksitlerinin atmosferde su buharıyla tepkimeye girmesiyle oluşur. Yağış kendiliğinden asidik değildir.
- Çöplerin tümünün geri dönüştürülebileceğini düşünmek: Bazı atıklar geri dönüştürülemez. Bu nedenle geri dönüşüm oranı atığın tümü için geçerli bir oran değildir ve ayrıştırma gerekir.
- Biyokütle kaybını yalnızca tür sayısının azalması sanmak: Biyokütle kaybı yalnızca tür sayısıyla değil, birim alandaki birey yoğunluğunun azalması ve genetik çeşitliliğin daralmasıyla da ortaya çıkar.
- Çevre sorunlarının yalnızca doğal kaynaklardan oluştuğunu düşünmek: Çoğu çevre sorununun kaynağı insan faaliyetleridir. Doğal süreçler de etkili olsa bile sorunları büyük ölçüde artıran etken insan faaliyetleridir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soruda etkilenen ortamı önce yaz: hava, su mu toprak mı?
- Ozon incelmesi ile küresel ısınmayı asla aynı mekanizmaya bağlama.
- Ötrofikasyon sorularında fosfor artışından alg artışına, alg artışından oksijen azalışına zinciri kur.
- Küresel ısınmada sonuç zincirini yaz: ısı artışı, buz erimesi, deniz seviyesi, kıyı habitatları.
- Geri dönüşüm sorularında "toplam atık" ile "geri kazanılan atık" ayrımına dikkat et.
- Çözüm sorularında "ölçülebilir sonuç" arayan seçeneği tercih et.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Çevre Sorunları konusunun çözümlü sorularını çöz.