tyt. SınıfBiyoloji

Enerji Akışı — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Enerji akışının tek yönlü olduğunu ve neden döngüsel olmadığını açıklayabilir.
Her trofik basamakta enerjinin büyük bir payının solunum ve atık faaliyetlerinde kullanıldığını gerekçesiyle anlatabilir.
Verilen bir aktarım oranını kullanarak bir besin zincirindeki basamakların enerji değerlerini hesaplayabilir.
Biyokütle aktarımı ile enerji aktarımının farklı oranlarda gerçekleşebildiğini karşılaştırabilir.
Brüt üretkenlik, net üretkenlik ve ekolojik verim kavramlarını ayırt edip aralarındaki ilişkiyi hesaplayabilir.
Enerji akışı ile madde döngüsü arasındaki temel farkı örneklerle tartışabilir.

Enerji akışı tek yönlüdür ve yeniden kullanılamaz; madde akışı döngüsel olabilir.
Her basamakta enerjinin büyük bir payı solunum, hareket ve atık faaliyetlerinde harcanır.
Yüzde on kuralı enerji aktarımı için bir yaklaşımdır; soruda başka oran verilirse o kullanılır.
Aktarım oranı, o basamağa gelen değere uygulanır; taban değere doğrudan uygulanmaz.
Brüt üretkenlikten solunum çıkarılarak net üretkenlik bulunur.
Biyokütle aktarımı ile enerji aktarımı farklı oranlarda gerçekleşebilir.
Solunumda harcanan enerji canlı kütlesine dönüşür; sistemden çıkan kayıp değildir.

Bir basamaktaki enerji = önceki basamaktaki enerji × aktarım oranı (yüzde) / 100
Toplam kayıp = taban enerjisi − son basamaktaki enerji
Net üretkenlik = brüt üretkenlik − solunum için harcanan ürün
Aktarım verimi (yüzde) = aktarılan enerji / basamağa giren enerji × 100
Fotosentez verimi (yüzde) = fotosentezde kullanılan ışık / yaprağa gelen toplam ışık × 100
Biyokütle aktarımı = üretici biyokütlesi × biyokütle aktarım oranı (yüzde) / 100
Solunum kaybı = brüt üretkenlik − net üretkenlik
Basamak sayısı kadar çarpım = taban enerjisi × (aktarım oranı / 100) üssü basamak sayısı

Aktarım çarpanını taban değere uygulamak: Her basamakta oran, o basamağa gelen değere uygulanır. İkinci basamak için oranı doğrudan taban değerine uygulamak sonucu büyütür.
Kaybı kalanla aynı saymak: Kaybedilen enerji ile kalan enerji birbirinin tamamlayıcısıdır ama aynı şey değildir. Hangi değerin sorulduğuna bakmadan cevaplanırsa hata yapılır.
Solunumda harcanan enerjiyi kayıp saymak: Solunumda harcanan enerji canlı kütlesine dönüşür ve canlıya yaşam gücü sağlar. Sistemden ortama çıkan kayıp, kullanılmayan enerjidir.
Enerji akışını döngüsel saymak: Enerji yeniden kullanılamaz; madde ise döngüsel olabilir. İkisinin yönü aynı değildir ve birbirine karıştırıldığında temel çelişki oluşur.
Biyokütle aktarımına yüzde on kuralını uygulamak: Yüzde on kuralı enerji aktarımı için bir yaklaşımdır. Biyokütle aktarımında sorunun kendi verdiği oran kullanılmalıdır.

Basamak sayısını sayarken taban basamağını birinci basamak sayma; her çarpma bir basamak içindir.
İkinci ve üçüncü basamakları sırayla hesapla; ara değeri atlayıp tabana iki kez çarpma.
Soru "kayıp" diyorsa çıkarma, "kalan" diyorsa çarpma yap; ikisi aynı anda istenmez.
Sorunun verdiği aktarım oranı yüzde on değilse onu kullan; yüzde on bir yaklaşımdır.
Enerji mi biyokütle mi sorulduğunu ayırt et; birim ve oran farklıdır.
Üretkenlik hesabında solunum giderini unutma; net üretkenlik brütten küçüktür.