tyt. SınıfBiyoloji

Ekosistem — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Ekosistemi, onu oluşturan canlı toplulukları ve cansız çevre bileşenleriyle birlikte tanımlayabilir.
Üretici, tüketici ve ayrıştırıcı canlıları işlevlerine göre ayırt edip örnekleri bu işlevlerle eşleştirebilir.
Besin zinciri ile besin ağını karşılaştırarak gerçek hayatta zincir yerine ağ yapısının bulunduğunu açıklayabilir.
Biyokütle ve üretkenlik kavramlarını tanımlayarak brüt üretkenlik ile net üretkenlik arasındaki farkı hesaplayabilir.
Bir ekosistemde üst trofik basamak sayısının neden sınırlı kaldığını enerji aktarımı üzerinden açıklayabilir.
Ayrıştırıcıların madde döngülerindeki rolünü ecosystemin sürekliliği açısından yorumlayabilir.

Ekosistem, canlı toplulukları ile cansız çevrenin etkileşiminden oluşan işlevsel bir bütündür.
Üretici, tüketici ve ayrıştırıcı ayrımı enerjinin nereden geldiğine göre yapılır.
Besin zinciri tek yönlü gösterim, besin ağı gerçek beslenme ilişkilerini ifade eder.
Her trofik basamakta biyokütle ve birey sayısı azalır.
Enerji akışı tek yönlüdür; madde akışı döngüsel olabilir.
Biyokütle bir stok, üretkenlik bir akıştır; ikisi farklı ölçütlerdir.
Net üretkenlik, brüt üretkenlikten solunum için harcanan ürün çıkarılarak bulunur.

Biyokütle = birey sayısı × birey başına ortalama kütle
Net yıllık üretkenlik = brüt yıllık üretkenlik − solunum için harcanan ürün
Aktarılan biyokütle = üretici biyokütlesi × aktarım oranı (yüzde) / 100
Biyokütlenin aktarımından sonraki değeri = önceki basamak biyokütlesi × oran / 100
Üst basamaktaki enerji = taban enerjisi × aktarım oranının basamak sayısı kadar çarpımı
Birey sayısı = toplam biyokütle / birey başına ortalama kütle
Biyokütle yoğunluğu = toplam biyokütle / ölçülen alan
Üretici olmayan tür yüzdesi = (toplam tür sayısı − üretici tür sayısı) / toplam tür sayısı × 100

Biyokütle ile üretkenliği aynı saymak: Biyokütle bir anda bulunan canlı kütlesidir, üretkenlik ise birim zamanda üretilen yeni maddedir. Bir yıl içindeki üretimle o andaki varlık aynı büyüklükte olmak zorunda değildir.
Ayrıştırıcıları tüketici saymak: Ayrıştırıcı canlılar hazır organik besin yer; ölü organik maddeleri parçalarlar. Bu nedenle tüketicilerden ayrı bir işlev grubudurlar ve besin zincirinde en sonda değil, en alt tabanda yer alırlar.
Enerjiyi döngüsel saymak: Enerji akışı tek yönlüdür ve her basamakta azalır. Döngüsel olan madde akışıdır; enerji yeniden kullanılabilir bir stok değildir.
Enerji kaybının kaybolma sayılması: Bir basamakta aktarılmayan enerji ortamdan ısı olarak uzaklaşır; yok olmaz ama yeniden kullanılamaz. Bu nedenle üst basamak sayısı sınırlıdır.
Net üretkenliği solunum düşülmeden kullanmak: Brüt üretkenlik canlıların solunum için harcadığı miktardır. Tüketicilere aktarılabilecek kısım net üretkenliktir; bu ayrım yapılmazsa aktarılabilir madde fazla hesaplanır.

Bir organizma adı gördüğünde önce "besinini kendisi üretiyor mu" sorusunu sor; bu soru grubu belirler.
Besin zinciri çiziminde enerji yönünü üreticiden tüketicilere doğru kur.
Ayrıştırıcılar besin zincirinin en alt tabakında yer alır; tüketici gibi gösterilmez.
"Bir yılda üretilen" ifadesi geçiyorsa üretkenlik, "o anda bulunan" geçiyorsa biyokütle düşün.
Enerji kaybı hesabında başlangıçtan aktarılanı çıkar; aktarılan miktarın kendisi kayıp değildir.
Aynı biyokütle için birey başına kütle arttıkça birey sayısı azalır; bu ilişkiyi sorularda kullan.