tyt. SınıfBiyoloji

Ekoloji — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Ekolojinin incelediği düzeyleri birey, popülasyon ve ekosistem olarak sıralayabilir.
Türler arası etkileşim türlerini her birinin iki tür üzerindeki etkisini işaretleyerek sınıflandırabilir.
Rekabet, avcılık, parazitlik, mutualizm ve kommensalizm ilişkilerini örneklerle açıklayabilir.
Bir türün ekolojik nişini tanımlayarak niş genişliği ile kaynak paylaşımı arasındaki ilişkiyi açıklayabilir.
Abiotik ve biyotik çevresel faktörleri sınıflandırarak bir canlı üzerindeki etkilerini karşılaştırabilir.
Habitat parçalanması ve çevresel değişim sonuçlarını yorumlayarak koruma önerileri geliştirebilir.

Etkileşimler iki türün birbirine etkisiyle tanımlanır; tek taraflı düşünmek yanlış işaretlendirmeye yol açar.
Kendi türü içinde de besin, yer ve eş için rekabet görülür.
Avcı öldürücüdür, parazit ise konuğu öldürmeden yaşamını sürdürür.
Habitat nerede yaşanıldığını, niş ise nasıl yaşanıldığını anlatır.
Her abiotik faktörün bir optimum değeri vardır; optimumun altında ve üstünde etkisi azalır.
Abiotik faktörler cansız çevre öğeleri, biyotik faktörler diğer canlılarla ilişkilerdir.
Habitat parçalanması, parçalar arasındaki geçişleri keserek çeşitlilik kaybına yol açabilir.

Etkileşim işareti çifti = (birinci tür üzerindeki etki, ikinci tür üzerindeki etki)
Niş genişliği yüzdesi = kullanılan kaynak çeşitliliği / ortamdaki toplam kaynak çeşitliliği × 100
Alan kaplama payı = türün kapladığı alan / toplam araştırma alanı × 100
Yaprak alanı indeksi = toplam yaprak alanı / kapladığı toprak alanı
Ekolojik verim yüzdesi = kullanılan kaynak / toplam mevcut kaynak × 100
Enerji kaybı yüzdesi = kaybedilen enerji / soğurulan toplam enerji × 100
Parça başına ortalama alan = toplam alan / parça sayısı

Etkileşimleri tek yönlü düşünmek: Bir etkileşim iki türü birden tanımlar. Avcı için av bir besin kaynağıyken av için avcı bir tehlikedir; tek yönlü düşünüldüğünde işaretler yer değiştirir ve yanlış etkileşim seçilir.
Kendi türü içindeki rekabeti göz ardı etmek: Bireylerin kendi türlerinden gelen talepleri vardır. Bu talepler karşılanmadığında rekabet kendi türü içinde gerçekleşir; bu yüzden bir popülasyon kendi türü içinde de sınırlanabilir.
Avcılık ile parazitliği aynı saymak: Avcı öldürücüdür ve avını bir kez yer; parazit ise konak öldürmeden uzun süre kaynak olarak kullanır ve yaşamını sürdürür. Bu ayrım birçok soruda ayırt edici seçenek olarak verilir.
Her faktörün etkisini doğrusal saymak: Her abiotik faktörün bir optimum değeri vardır; optimumun altında da üstünde de gelişme sınırlanır. Bu nedenle "her şeyde artış iyidir" biçiminde düşünmek hatalıdır.
Niş ile habitatı aynı saymak: Habitat nerede yaşanıldığıdır, niş ise nasıl yaşanıldığıdır. Aynı habitatta farklı nişlerle yaşayan türler bir arada bulunabilir; iki kavram birbirinin yerine kullanılamaz.

Etkileşim sorusunda önce iki türü yaz, sonra her birinin diğerine etkisini ayrı ayrı işaretle.
Kendi türü içindeki rekabeti gördüğünde işareti eksi eksi olarak yaz; artı işareti burada kullanılmaz.
Parazitlikte konuk zarar görür ama yaşamaya devam eder; avcılıkta av öldürülür.
"Nasıl yaşar" sorusuna cevap arıyorsan niş, "nerede yaşar" sorusuna cevap arıyorsan habitat düşün.
Abiotik faktör sorularında optimum kavramını hatırla; her şeyin artması iyi değildir.
Parçalanma sorularında "parça başına birey sayısı" ve "parçalar arası geçiş" kavramlarını birlikte düşün.