tyt. SınıfBiyoloji
Mitosis ve Eşeysiz Üreme — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Mitozun profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evrelerindeki olayları sırayla açıklar.
- Kromozom, kromatit, sentromer ve iğ iplikleri kavramlarını birbirinden ayırır.
- Mitozun kromozom sayısını koruduğunu ve yavruların genetik olarak aynı olduğunu gösterir.
- Eşeysiz üreme çeşitlerini örnekleriyle birlikte sıralar.
- Hücre sayısı, kromatit sayısı ve kromozom çifti sayısı arasındaki ilişkiyi hesaplar.
- Bitki hücresi ile hayvan hücresindeki sitokinez farkını açıklar.
Önemli noktalar
- Mitoz bölünmede kromozom sayısı korunur, yavrular genetik olarak aynıdır.
- Kromatit sayısı kromozom sayısının iki katıdır ve anafazda kromatitler ayrılır.
- Kromozomların ekvator düzleminde çift sıra dizilmesi metafaz olayıdır.
- Eşeysiz üreme tek ebeveynden gerçekleşir ve döllenme içermez.
- Prokaryotlar mitoz geçirmez; çekirdeksiz oldukları için ikiye bölünürler.
- Bitki hücresinde sitokinez hücre plağı, hayvan hücresinde boğumlanmayla olur.
- Mitoz büyüme, onarım ve eşeysiz üreme için kullanılır.
Formüller ve kurallar
- Mitoz sonucu oluşan hücre sayısı = 2^(bölünme sayısı)
- Mitozda kromozom sayısı korunur: 2n → 2n
- Kromatit sayısı = kromozom sayısı × 2 (anafazdan önce)
- Toplam kromozom sayısı = kromozom çifti sayısı × 2
- Anafazda tek kutba çekilen kromozom sayısı = başlangıçtaki kromozom sayısı
- İkiye bölünmede bakteri sayısı = 2^(geçen süre ÷ bölünme aralığı)
- Spor hücresinde n kromozom varsa zigotta 2n kromozom bulunur
- Bitki hücresinde sitokinez hücre plağı oluşumuyla, hayvan hücresinde boğumlanmayla olur
Sık yapılan hatalar
- Kromatitle kromozomu aynı saymak: DNA eşlenmiş bir hücrede her kromozom iki kardeş kromatitten oluşur. Bu yüzden kromatit sayısı kromozom sayısının iki katıdır.
- Mitozda kromozom sayısının yarıya indiğini sanmak: Yarıya inme mayozun özelliğidir. Mitoz bölünmede oluşan yavru hücreler, ana hücreyle aynı kromozom sayısını taşır.
- Anafazdaki iki kat artışı kalıcı saymak: Anafazda kromatitler ayrıldığı için hücrede geçici olarak kromozom sayısı iki katına çıkar. Bölünme tamamlandığında bu durum ortadan kalkar.
- Dizilme evresini profaz sanmak: Kromozomların ekvator düzleminde çift sıra hâlinde dizilmesi metafaz olayıdır. Profazda kromozomlar ilk kez görünür hâle gelir ve kısalır.
- Eşeysiz üremede döllenme aramak: Eşeysiz üreme tek bir ebeveynden gerçekleşir; döllenme ve gamet birleşimi yoktur. Bu nedenle yavrular ana bireyle aynı kalıtsal yapıdadır.
- Bakterilerin mitoz geçirdiğini düşünmek: Bakterilerde çekirdek ve iğ iplikleri bulunmaz. Bu nedenle mitoz geçmezler; ikiye bölünerek çoğalırlar.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kromozom sayısı mı kromatit sayısı mı soruluyor diye soru metnini bir kez daha oku.
- Kromozom çifti sayısı verilmişse sonucu iki ile çarp.
- Bölünme sayısı verilmişse sonucu iki ile çarpma kuralını uygula.
- Anafaz sorusunda tek kutba düşen kromozom sayısı sorulur.
- Eşeysiz üreme sorusunda "döllenme" kelimesini görünce doğru cevap değildir.
- Prokaryot sorusunda çekirdek ve iğ ipliği bulunmadığını hatırlayacağınız.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.