tyt. SınıfBiyoloji
Hücresel Solunum — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Solunumun glikoliz, krebs döngüsü ve elektron taşıma zinciri evrelerini sırayla tanır.
- Oksijenli solunum ile fermantasyonun koşullarını, ürünlerini ve verimlerini karşılaştırır.
- ATP üretiminin hangi yollarla gerçekleştiğini ve oksijenin rolünü açıklar.
- Verilen glikoz ya da oksijen miktarından net ATP kazancını hesaplar.
- Mitokondri, sitoplazma ve matriks gibi yapıların görevlerini kavramın içine yerleştirir.
- NADH, ATP ve pirüvik asit gibi ara ürünlerin rolünü soru metninden çıkararak açıklar.
Önemli noktalar
- Oksijenli solunumda oksijen tüketilir ve karbondioksit açığa çıkar.
- Glikoliz sitoplazmada, krebs döngüsü mitokondri matriksinde yürür.
- En büyük ATP kazancı elektron taşıma zincirinde oksidatif fosforilasyonla elde edilir.
- Fermantasyonda oksijen kullanılmaz ve net kazanç yalnızca 2 ATP ile sınırlıdır.
- Laktik asit fermantasyonunda karbondioksit açığa çıkmaz, alkol fermantasyonunda çıkar.
- NADH elektron taşıyıcısıdır; ATP ise enerji taşıyıcısıdır.
- Prokaryotlarda mitokondri bulunmadığı için ATP kazancı ökaryotlardan yüksektir.
Formüller ve kurallar
- Genel oksijenli solunum denklemi: C₆H₁₂O₆ + 6O₂ → 6CO₂ + 6H₂O + enerji
- Net ATP kazancı = üretilen ATP − harcanan ATP
- Oksijenli solunumda 1 mol glikozdan net 38 ATP (prokaryot) kazanılır
- Fermantasyonda 1 mol glikozdan net 2 ATP kazanılır
- Glikolizde 1 mol glikozdan 2 mol pirüvik asit + 2 ATP + 2 NADH oluşur
- 1 mol glikozun oksijenli yıkımında toplam 10 mol NADH oluşur
- Oksitlenen glikoz miktarı = tüketilen O₂ miktarı ÷ 6
- Oluşan pirüvik asit miktarı = glikoliz edilen glikoz miktarı × 2
- Fermantasyonda oluşan etanol miktarı = glikoz miktarı × 2
- ATP tüketimi = birim zamandaki tüketim × geçen süre
Sık yapılan hatalar
- Oksijenli solunumda çıkan gazı karbondioksit sanmak: Oksijenli solunumda karbondioksit açığa çıkar ve oksijen tüketilir. Su oluşumu solunumun son basamağıdır; fotosentezde açığa çıkan oksijen ise suyun parçalanmasından gelir.
- Fermantasyonun verimini abartmak: Fermantasyonda net kazanç yalnızca 2 ATP ile sınırlıdır. Bu değer oksijenli solunumdaki kazancın çok altında kalır; ancak oksijene ihtiyaç duymaması bakımından bazı ortamlarda tek seçenektir.
- Glikolizi mitokondride göstermek: Glikoliz sitoplazmada yürür. Mitokondri matriksinde ise pirüvik asit asetil-CoA dönüştürülür ve krebs döngüsü işler.
- Laktik asit fermantasyonunda karbondioksit aramak: Yoğurt yapımında karbondioksit açığa çıkmaz; oluşan tek organik ürün laktik asittir. Karbondioksit çıkışı alkol fermantasyonuna özgüdür.
- ATP ile NADH'yi aynı saymak: NADH elektron taşıyıcısıdır; ATP ise enerji taşıyıcısıdır. NADH sayımı elektron taşıma zincirindeki basamakları, ATP sayımı ise elde edilen net kazancı verir.
- Net kazancı harcanan ATP eklemeden yazmak: ATP üretimi ile tüketimi birlikte değerlendirilir. Net kazanç, üretilen ATP ile harcanan ATP arasındaki farktır; yalnızca üretimi yazmak sonucu büyütür.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soru metninde oksijen geçiyorsa oksijenli solunum, etanol ya da laktik asit geçiyorsa fermantasyon seç.
- Oksijen tüketimi verilmişse glikoz miktarını altıya böl.
- Glikoz miktarı verilmişse oksijen miktarını altı ile çarp.
- Glikoliz sonucu soruluyorsa iki ile çarp; fermantasyon ürünü soruluyorsa iki ile çarp.
- Kazanç karşılaştırmasında iki ATP değerini pay, oksijenli solunum değerini bölen olarak yaz.
- Yer sorularında matriks ve sitoplazma ayrımına dikkat et.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Hücresel Solunum konusunun çözümlü sorularını çöz.