tyt. SınıfBiyoloji
Fotosentez — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Fotosentezin ışığa bağımlı ve ışığa bağımsız evrelerini, gerçekleştikleri yeri ve ürünlerini ayırt eder.
- Klorofil, tilakoid zarı ve stroma sıvısının görevlerini kavramın merkezine oturtur.
- Genel fotosentez denkleminden oksijen, glikoz, su ve karbondioksit miktarlarını hesaplar.
- Brüt ve net fotosentez arasındaki farkı açıklayarak günlük kazancı hesaplar.
- Fotosentez hızını etkileyen etmenleri tanır ve doygunluk kavramını açıklar.
- Sorudaki veriyi adım adım okuyup sonucun birimini soruyla tutarlı biçimde yazar.
Önemli noktalar
- Işığa bağımlı evre tilakoid zarında, ışığa bağımsız evre stroma sıvısında yürür.
- Açığa çıkan oksijen suyun fotolizinden gelir; karbondioksitten değil.
- Denklemde bağlanan karbondioksit ile açığa çıkan oksijen mol sayıları eşittir.
- Net fotosentez, brüt fotosentezden solunum gideri çıkarılarak bulunur.
- Işığa bağımsız evre karanlıkta da çalışabilir; çünkü ışık ürünlerini kullanır.
- Klorofil kırmızı ve mavi ışığı en çok, yeşil ışığı en az soğurur.
- Fotosentez hızı belirli bir noktadan sonra doygunluğa ulaşır ve sabitlenir.
Formüller ve kurallar
- Genel fotosentez denklemi: 6CO₂ + 6H₂O → (ışık, klorofil) C₆H₁₂O₆ + 6O₂
- Net fotosentez = brüt fotosentez − solunumda harcanan glikoz miktarı
- Fotosentez hızı = birim zamanda (saatte) üretilen glikoz miktarı
- Açığa çıkan O₂ miktarı = bağlanan CO₂ miktarı (mol olarak eşit)
- Yapılan fotosentez için kullanılan su = sentezlenen glikoz miktarı × 6
- O₂ kütlesi = açığa çıkan O₂ mol sayısı × 32 g/mol
- Glikoz kütlesi = sentezlenen glikoz mol sayısı × 180 g/mol
- Hız artışı = başlangıç hızı × (1 + artış yüzdesi ÷ 100)
Sık yapılan hatalar
- Açılan oksijeni karbondioksite bağlamak: Fotosentezde açığa çıkan oksijen suyun fotolizinden gelir. Karbondioksit ise tamamen şekerin içine dönüştürülür; karbondioksitten oksijen çıkmaz.
- Işığa bağımsız evreyi yalnızca gündüze bağlamak: Bu evre doğrudan ışık kullanmaz; karanlıkta da çalışır. Karanlıkta durdurulan bitkilerde solunum sürdüğü için net fotosentez negatife düşer.
- Solunum giderini hiç düşmemek: Brüt fotosentez ürünü doğrudan kazanç değildir. Bitki gündüz de gece de solunum yapar; net ürün hesaplanırken bu miktar brüt değerden çıkarılır.
- Yeşil rengi ışığı çok soğurmakla açıklamak: Klorofil kırmızı ve mavi ışığı en çok, yeşil ışığı en az soğurur. Yaprağın yeşil görünmesinin nedeni yansıyan yeşil ışığın fazla olmasıdır.
- Hızın ışıkla sınırsız arttığını varsaymak: Işık şiddeti arttıkça hız artar fakat bir noktadan sonra doygunluğa ulaşır. Aynı durum karbondioksit derişimi ve sıcaklık için de geçerlidir.
- Binlik ayracıyla sayı yazmak: Sayılar düz basamaklı yazılır. Binlik ayracı kullanıldığında sayı iki parçaya ayrılır ve hesap kendiliğinden bozulur.
Hızlı tekrar ipuçları
- Soruda oksijen kütlesi soruluyorsa önce mol sayısını bul, sonra 32 ile çarp.
- Glikoz kütlesi sorularında karbondioksit miktarını önce altıya böl, sonra 180 ile çarp.
- Solunum miktarı verilmiş bir soruda istenen değer net üründür, brüt değer değil.
- Hız sorusunda hangi etmenin değiştirildiğini bul; değiştirilmeyenler sabittir.
- Işığa bağımsız evre sorusunda "karanlıkta çalışır mı" sorusunu sor; cevap evet.
- C3 ve C4 karşılaştırmasında sıcak ve kurak ortam koşulunu gözden geçir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.