tyt. SınıfBiyoloji
Enzimler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Enzimlerin biyolojik katalizör olarak görevini açıklayabilir.
- Substrat ve ürün kavramlarını bir enzimatik tepkime bağlamında tanımlayabilir.
- Enzimlerin seçiciliğini ve aktif merkez kavramını örneklerle açıklayabilir.
- Sıcaklık ve pH değişiminin enzim aktivitesine etkisini karşılaştırabilir.
- İnhibitörlerin enzim hızını düşürme biçimini yorumlayabilir.
- Bir enzimatik ölçümde aktivite, hız, dönüşüm oranı gibi değerleri hesaplayabilir.
Önemli noktalar
- Enzimler katalizördür; tüketilmezler ve ürün miktarını değiştirmezler.
- Enzimler seçicidir; aktif merkezde kendilerine uygun substratı tanırlar.
- Bazı enzimler çalışmak için kofaktör adı verilen yardımcı maddelere ihtiyaç duyar.
- Optimum pH ve optimum sıcaklık enzimden enzime değişir.
- Substrat derişimi arttıkça hız artar, enzimler doyduğunda hız sabit kalır.
- İnhibitörler enzim hızını düşürür.
- Yüzde değişim hesabında payda başlangıç değeridir.
- Dönüşüm oranı, ürüne dönüşen miktarın başlangıçtaki miktara oranıdır.
Formüller ve kurallar
- Enzim başına ürün miktarı = toplam ürün / enzim sayısı
- Toplam substrat miktarı = derişim × hacim
- Saatlik ortalama hız = toplam ürün / çalışma süresi
- Sapma = deney değeri − optimum değer
- Mutlak azalma = başlangıç aktivitesi − sonraki aktivite
- Yüzde azalma = mutlak azalma / başlangıç aktivitesi × 100
- Dönüşüm oranı = ürüne dönüşen miktar / başlangıçtaki miktar × 100
- Substrat derişimi = toplam substrat miktarı / toplam hacim
Sık yapılan hatalar
- Enzimin tepkimede tüketildiğini düşünmek: Enzim katalizördür; tepkime sırasında tüketilmez. Enzim miktarı artan bir sistemde ürün miktarı değil birim zamandaki ürün miktarı artar.
- Substratı ürün sanmak: Substrat, enzimin üzerinde tepkimeye giren maddedir; tepkimenin sonunda oluşan madde ise üründür.
- Aktivite azalmasını yüzde olarak sorup farkı bulmak: Yüzde soruluyorsa mutlak fark başlangıç değerine bölünmelidir. Farkı doğrudan yüzde olarak yazmak yanlış olur.
- İnhibitörün hızı artırdığını düşünmek: İnhibitör, enzimin çalışmasını aksatarak hızı düşürür. Hızı artıran bileşik olan aktivatördür.
- Optimum değerin her enzimde aynı olduğunu düşünmek: Optimum sıcaklık ve optimum pH enzimden enzime değişir. Bu nedenle soruda enzimin türü verilmeden tek bir optimum değeri aranmaz.
- Enzim sayısını hız çarpanı sanmak: Enzim sayısı arttıkça hız artar, ancak artış oranı substrat miktarıyla sınırlıdır. Enzimler doyduğunda hız sabit kalır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Enzim sorusunda önce "hız mı aktivite mi miktar mı" ayrımını yap; işlem buna göre değişir.
- Yüzde soruluyorsa mutlak farkı değil oranı hesapla; farkı doğrudan yüzde yazma.
- İnhibitör ve aktivatör karşılaştırmasında "düşürür" ve "artırır" sözcüklerine bak.
- Optimum değerler enzimden enzime değiştiği için enzim türü verilmeden optimum soruluyorsa verilmiş değerleri karşılaştır.
- Enzim sayısı artışında hız artar ama ürün miktarı değişmez; bu ayrımı şıklarda gör.
- Sayısal hesapta verilen oranı kullan; literatürdeki bir enzimatik değeri soruya sokmak soruyu çözdüğü sanılan yanlış bir güven verir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Enzimler konusunun çözümlü sorularını çöz.