ayt. SınıfTürkçe
Cumhuriyet Dönemi ve Dünya Edebiyatı Akımları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatının bölümlendirilmesini açıklar.
- Cumhuriyet döneminde dil, ölçü ve şiir biçimi değişimlerini karşılaştırır.
- Toplumcu gerçekçilik ile bireyin iç dünyasına yönelişi ayırt eder.
- Dünya edebiyatı akımlarının temel özelliklerini ve temsilcilerini eşleştirir.
- Dünya edebiyatı akımlarının Türk edebiyatındaki yansımalarını yorumlar.
- Kendi yazdığı cümlede edebî sanatı tanır ve adıyla birlikte özelliğini açıklar.
Önemli noktalar
- Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatı yaygın kabulle üç bölüme ayrılarak incelenir.
- Dönemin ilk bölümünde yeni yazı alfabesi (1928) kullanılmaya başlanmış, dil kurumu 1932'de kurulmuştur.
- Beş heceli şiir ve hece ölçüsü, Millî edebiyatın etkisiyle Cumhuriyet'in ilk yıllarında sürdürülmüştür.
- Sembolizmde imge ve müzik, sürrealizmde rüya ve bilinçaltı öne çıkar; dadaizm anlaşılmazlığı, absürt mantıksızlığı tercih eder.
- Toplumcu gerçekçilik dış dünyayı gözlemci bir anlatıcıyla aktarır; bireyin iç dünyasına yöneliş ise kişinin kendi içinden anlatır.
- Garip şiiri gündelik dili ve şairin kendi sesini öne çıkarırken İkinci Yeni kapalı, anlaşılması güç bir imge dünyası kurar.
- Varoluşçuluk, bireyin yalnızlığını ve anlamsızlık karşısındaki kaygısını işleyen akımdır.
- Dünya edebiyatı akımlarının Türk edebiyatındaki etkisi, eserlerin dönemleri ve yazarlarının genel düşünceleri üzerinden izlenir.
Formüller ve kurallar
- Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatı = 1923 sonrası edebî üretim
- Dönem bölümü: 1923-1940 / 1940-1950 / 1950 sonrası
- Sembolizm = imge + müzik; sürrealizm = rüya + otomatik yazım
- Akım tespiti = dönem + yazarın düşüncesi + anlatım biçimi
- Cümlede öge = özne + yüklem + nesne/zaman/yer tümleci
- Yan cümlecik, temel cümlenin bir yüklemine bağlanır
- Sanat ayrımı: benzetme edatı varsa benzetme, yoksa teşhis
- Şiir türü ayrımı: sade ve halka dili Garip; kapalı imge dünyası İkinci Yeni
Sık yapılan hatalar
- Cumhuriyet Dönemi'ni tek bölüm saymak: Dönem yaygın kabulle ilk, ikinci ve üçüncü bölüm olarak üç kısma ayrılır.
- Sembolizmle sürrealizmi aynı akım sanmak: Sembolizm imge ve müzikle, sürrealizm rüya ve düşle açıklanır.
- Absürdü dadaizmle özdeşleştirmek: Absürtte olayların mantıksızlaşması, dadaizmde ise anlamsız birikim ve parodi öne çıkar.
- Toplumcu gerçekçiliği bireyin iç dünyasına yöneliş sanmak: Biri dış dünyayı gözlemci anlatıcıyla aktarır, diğeri kişinin içinden anlatır.
- Sanat adı vermeden yalnızca örnek cümleyi tekrarlamak: Sanatın adı, özelliğiyle birlikte verilmelidir.
- Bir eserin akımını yalnızca yazarın adından çıkarmak: Yazarın taşıdığı izler ile yazarın adı her zaman tek başına yeterli değildir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Akımları üç sütunlu bir tabloya yazarak temsilci, özellik ve Türkçedeki iz sütunlarını doldur.
- Cumhuriyet Dönemi'ni üç bölüm hâlinde çizelgeye böl; her bölüme birer temsilci ve birer özellik bağla.
- Sembolizm, sürrealizm, dadaizm ve absürt anlayışın ayrımını dört maddelik kısa bir liste hâlinde tekrarla.
- Söz sanatı sorularında önce benzetme edatı var mı diye bak, sonra sanatın adını yaz.
- Dil bilgisi sorularında önce yüklemi bul, sonra öge türlerini dil kurumu terminolojisiyle adlandır.
- Bir metinden akım sorusu geldiğinde önce dönem, sonra yazarın düşüncesi, en son biçim bilgisini kullan.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Cumhuriyet Dönemi ve Dünya Edebiyatı Akımları konusunun çözümlü sorularını çöz.