ayt. SınıfTürkçe

Türkçede İsimleştirme ve Söz Sanatları — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

İsimleştirmenin tanımını yapar ve teşhis, intakip, ihdas görünümlerini ayırt eder.
Bir cümlede isimleştirme olup olmadığını gerekçesiyle belirler.
Söz sanatlarını anlam sanatları ile yapı ve ses sanatları olarak sınıflandırır.
Analiz ettiği metinde kullanılan söz sanatlarını adı ve özelliğiyle birlikte belirtir.
Edebî tür ile söz sanatları arasındaki ilişkiyi karşılaştırır.

İsimleştirmede nesnenin anlamı, nesnenin gerçekte taşıdığı özelliğe göre belirlenir.
Teşhis nitelik, intakip eylem, ihdas ise yaratım üzerine kuruludur.
Nesnenin övgü amacıyla övülmesi teşcis olarak adlandırılır.
İstiare ve kinaye başlıca anlam sanatlarıdır; ikisi de bir kavramı başka bir yolla aktarır.
Aliterasyon dize başında, kafiye dize sonunda çalışır.
Söz sanatlarının temel yararı anlamı ve anlatımı pekiştirmesidir.
Edebî tür neyi anlatacağını, söz sanatları ise nasıl anlatacağını belirler.

İsimleştirme = teşhis + intakip + ihdas
Nitelik verilirse teşhis, eylem yaptırılırsa intakip.
Varlık yalnızca metnin içinde doğuyorsa ihdastır.
Anlam sanatları sözcüğün anlamıyla, yapı sanatları öge ve ses düzeniyle ilgilidir.
Dize başı ses yinelenmesi = aliterasyon; dize sonu ses yinelenmesi = kafiye.
Aynı ögenin farklı biçimlerle yinelenmesi = paralelizm.
Ölçü = dizelere düzenli bir ritim kazandırma.

İsimleştirme ile tasviri aynı sanat saymak: İsimleştirmede varlığa insan özelliği verilir, tasvirde görünüş betimlenir.
Teşcis ile teşhisi ayırmamak: Teşcis, nesnenin gerçekten övgüye değer niteliğini övme amacıyla belirtir.
Aliterasyonu kafiye sanmak: Aliterasyon dize başı seslerinde, kafiye dize sonu seslerinde aranır.
Her cümlede edebî sanat olduğunu düşünmek: Önce cümlenin gerçek anlamı çıkarılmalı, sonra sanat aranmalıdır.
Ölçüyü söz sanatı saymak: Ölçü bir ses düzenidir; anlamı değiştiren araçlar sanat olarak değerlendirilir.
Meseli atasözüyle karıştırmak: Meselde olay örgüsü ve kahramanlar vardır; atasözü özlü ve olaysızdır.

Her cümle için önce cümlenin gerçek anlamının ne olduğunu sor.
Nesneye eylemi mi niteliği mi yaptırdığını ayırarak teşhis ile intakipten birini seç.
Söz sanatlarını anlam, yapı ve ses başlıklarında üç sütunlu bir tabloyla topla.
Örnek cümleleri kendin yaz; başkasının cümlesini analiz etmeye çalışma.
Edebî tür ile söz sanatını karıştırma: tür anlatının biçimidir, sanat anlatımın gücüdür.