ayt. SınıfTürkçe
Edebî Sanatlar ve Söz Sanatları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Söz sanatlarını tanır ve ayırt eder.
- Anlatım biçimlerini çözümler.
- Metinlerde sanatları bulur.
- Edebî yorum becerisi geliştirir.
Önemli noktalar
- Teşhis ve intak genellikle birlikte kullanılır.
- Telmih, bilinen bir olaya veya kişiye gönderme yapar.
- Anlatım bozuklukları anlam ve yapı kaynaklıdır.
- Teşbihte dört öge vardır: benzeyen, kendisine benzetilen, benzetme yönü ve benzetme edatı.
- Kinayada söz hem gerçek hem mecaz anlamda kullanılır, asıl kastedilen ise mecazdır.
- Anlatım bozuklukları anlamla ilgili ve yapıyla ilgili olarak ikiye ayrılır.
Formüller ve kurallar
- Teşhis = kişileştirme
- İntak = konuşturma
- Tecahül-i arif = bilmez görünme
- Telmih = hatırlatma
- Tenasüp = uygunluk
Sık yapılan hatalar
- Teşhis ile intakı karıştırmak: İntakta konuşturma vardır.
- Telmihi alıntı sanmak: İma ve hatırlatmadır.
- Anlatım bozukluğunu yalnız anlam sanmak: Yapı bozukluğu da olabilir.
- Teşbihte yalnız edada yetinmek: Edat tek başına yeterli değildir; benzeyen ve benzetilen de bulunmalıdır.
- Mecaz-ı mürseli teşbih sanmak: Mecaz-ı mürselde benzetme amacı yoktur, yalnız ad aktarımı vardır.
- Gereksiz sözcüğü yapı bozukluğu saymak: Gereksiz sözcük anlamla ilgili bozukluktur, öge eksikliği ise yapıyla ilgilidir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Sanatları örnek dizelerle çalış.
- Metin çözümlemede tema-ana duygu ayrımı yap.
- Anlatım bozukluklarında gereksiz sözcükleri ara.
- Sanat sorularında önce sözcüğün gerçek anlamını yaz; mecaz anlam işe yaramıyorsa sanat aramaya başla.
- Teşbih ile istiareyi ayıran tek soru var: dört öge tam mı, biri eksik mi?
- Anlatım bozukluğu sorularında cümlenin yüklemi ve ögelerini parmakla takip et, eksik öge hemen görünür.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Edebî Sanatlar ve Söz Sanatları konusunun çözümlü sorularını çöz.