ayt. SınıfTürkçe
Noktalama İşaretleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Virgülün kullanıldığı yerleri örneklerle açıklar.
- Noktalı virgül ile virgül arasındaki farkı karşılaştırır.
- İki noktanın liste, açıklama, uyarı ve konuşma bölümlerindeki görevini yorumlar.
- Üç noktanın eksik bırakma, belirsizlik ve sürdürme işlevlerini sınıflandırır.
- Tırnakla aktarma, alıntı ve terim belirtme kurallarını uygular.
- Yanlış noktalama örneklerindeki hatayı bulup düzeltilmiş hâlini yazar.
Önemli noktalar
- Kısa özne ile yüklem arasına virgül konmaz; özne uzun ve şablonlaşmış olduğunda konur.
- Nesne ile zarf tümleç yan yana geldiğinde aralarına virgül konmaz.
- Sıralı kelimeler arasında virgül yalnızca sonuncu kelimeden önce bırakılır.
- Noktalı virgül, düşüncenin birbirinden bağımsız bölümlerini ayırır; virgülün yerini alan bir işarettir.
- İki noktadan sonra daima büyük harf kullanılır ve kendisinden sonra liste, açıklama, uyarı, tanım ya da konuşma gelir.
- Üç nokta yalnızca cümleyi bitirmek için kullanılmaz; eksik söz, belirsizlik ve sürdürülen düşünce için kullanılır.
- Virgül, iki nokta ve üç nokta gibi işaretlerden sonra kullanılamaz.
- Tırnak, metne özgü bir işlevi olmayan yerde kullanılırsa yazım hatası sayılır.
Formüller ve kurallar
- Virgül: yükleme yakın zarf tümleç sonu
- Virgül: şablonlaşmış özne ile yüklem arası
- Noktalı virgül = iki bağımsız cümlecik
- İki nokta + büyük harf
- Üç nokta = eksik söz / belirsizlik
- Tırnak = öteki söz, alıntı, terim
- İç tırnak çift, dış tırnak tek
- Kesme işareti = tırnağa alınan emir ya da ünlem
Sık yapılan hatalar
- Kısa özne ile yüklem arasına virgül koymak: Özne kısa ve şablonlaşmış değilse özne ile yüklem arasına virgül konmaz.
- Nesne ile zarf tümlecin arasına virgül koymak: Yan yana gelen nesne ve zarf tümleç arasında virgül kullanılmaz.
- İki noktadan sonra küçük harfle devam etmek: İki nokta bir noktalama işaretidir, kendisinden sonraki bölüm büyük harfle başlar.
- Üç noktayı cümleyi bitirmek için kullanmak: Üç nokta eksik söz, belirsizlik ve sürdürülen düşünce içindir.
- Tırnağı metne özgü bir işlev vermeden kullanmak: Tırnak aktarma, alıntı, özel ad ya da terim için kullanılmalıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Noktalama sorularında önce cümlenin ögelerini bul, işareti sonra yerleştir.
- İki nokta arıyorsan cümlenin devamında liste, açıklama, uyarı, tanım ya da konuşma olup olmadığını denetle.
- Üç nokta arıyorsan cümlenin eksik mi kaldığını yoksa belirsizlik mi bildirdiğini sor.
- Virgül ile noktalı virgül ayrımında ikinci cümleciğin yüklem cümlesi olup olmadığına bak.
- Tırnak sorularında aktarılan sözün, alıntının ya da terimin metinde gerçekten bir işlevi olup olmadığını sor.
- Üç işaretli soruları aynı kâğıtta çöz, sonra bütün işaretleri tek tabloda karşılaştır.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Noktalama İşaretleri konusunun çözümlü sorularını çöz.