ayt. SınıfTarih

Türk Devletlerinin Uluslararası İlişkileri — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Türk devletlerinin uluslararası ilişkileri kavramını açıklar.
Türklerin İslamiyet ile tanışma sürecini ve bu sürecin ilişkilere etkisini belirler.
Selçuklu Devleti'nin İslam dünyası ve komşu devletlerle ilişkilerini karşılaştırır.
Türk devletleri arasındaki çatışmalı ve barışçıl ilişkileri örneklerle analiz eder.
Cumhuriyet döneminde bu ilişkilerin hangi antlaşma ve kurumlarla sürdürüldüğünü yorumlar.

Türk devletlerinin uluslararası ilişkileri iki katmanlıdır: Türk devletleri arasındaki ilişkiler ve Türk devletleriyle diğer devletler arasındaki ilişkiler.
Türkler İslamiyet'le ticaret, göç ve ilim yollarıyla tanışmış; yalnızca savaş yoluyla değil, barışçıl kanallarla da ilişki kurmuştur.
Karahanlılar, Türkler arasında İslam'ı kabul eden ilk devlet kabul edilir; 942'deki Balasaguni Olayı bu sürecin dönüm noktasıdır.
Selçuklu döneminde Divan-ı Hikmet kurulmuş; Türkçe devlet dili hâline gelerek İslam dünyası içinde yerleşmiştir.
Türk devletleri arasındaki ilişkiler çatışma ile sınırlı değildir; 1462'de Akkoyunlu ile Osmanlı arasındaki karşılaşma barış ve aile bağıyla çözülmüştür.
Lozan Barış Antlaşması bağımsızlığı uluslararası alanda tescil etmiş; Montrö Boğazı Antlaşması ise denizlerdeki hâkimiyeti güvence altına almıştır.
bir üniversite, TİKA ve Türk Devletleri Teşkilatı bu ilişkilerin kurumsallaşmış halkalarıdır.

Türk devletleri = Karahanlı, Selçuklu, Memluk, Akkoyunlu, Osmanlı, Türkiye Cumhuriyeti
İsteklâl = yabancı temsilcilerin iç işlerimize karışmaması
Lozan (1924) = bağımsızlığın uluslararası tescili + eşit devlet ilkesi
Montrö (1936) = Boğaz geçiş düzenlemesinin yeniden belirlenmesi
bir üniversite (1990 anlaşması) = ortak yükseköğretim
TİKA (1999) = teknik iş birliği kanalı
Türk Devletleri Teşkilatı (2009) = devletler arası kurumsal iş birliği
Türk-İslam ilişkileri = Karahanlılar → Selçuklular → Osmanlılar

Türk devletlerinin ilişkilerini yalnızca savaşla sınırlamak: Antlaşma, elçilik, ticaret ve kurumsal iş birliği de bu ilişkilerin ayrılmaz parçasıdır.
bir üniversite ile Türk Devletleri Teşkilatı'nı aynı kurum sanmak: Biri yükseköğretim kurumu, diğeri üye devletler arasındaki iş birliği kurumudur.
Malazgirt ile Çaldıran Savaşı'nı aynı süreç saymak: Malazgirt 1071'de Selçuklular ile Bizans, Çaldıran 1514'te Osmanlı ile Safaviler arasında olmuştur.
Türklerin İslamiyet'le yalnızca savaş yoluyla tanıştığını düşünmek: Ticaret, göç ve ilim yolları bu süreçte savaş kadar etkilidir.
Ahmet Yesevi'nin Manas destanını tek başına yazdığını sanmak: Yesevi destanın oluşumuna katkıda bulunmuştur; destan onun çevresinde şekillenmiştir.

Kişi, eser ve olay eşleştirmesini üç sütunlu bir tabloya yazarak çalışın.
Yılları (942, 1071, 1514, 1571, 1924, 1936) kartlara yazıp olaylarla eşleştirin.
İki devlet arasındaki ilişkiyi çatışma, barış ya da kurumsal iş birliği ekseninde değerlendirin.
Bir antlaşmanın hangi devletler arasında ve hangi yıl imzalandığını ayrı ayrı not edin.
Yanlış ifade sorularında seçeneğin yılını ve olayını ayrı ayrı doğrulayın.
Cumhuriyet dönemi kurumlarını (Lozan, Montrö, TİKA, Türk Devletleri Teşkilatı) amaçlarına göre sınıflandırın.