ayt. SınıfTarih
Soğuk Savaş Dönemi'nde Bilim ve Teknoloji ile Kültür Gelişmeleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Soğuk Savaş Dönemi'nde Türkiye'de bilimsel araştırmanın nasıl kurumsallaştığını açıklar.
- TÜBA, TAEK ve bilim kurumu gibi bilim kurumlarının görevlerini karşılaştırır.
- Yükseköğretimdeki düzenlemelerin bilim kadrosuna etkisini yorumlar.
- TRT, sinema ve basın gibi kültür kurumlarının gelişimini açıklar.
- Bilimsel gelişme ile kültürel üretim arasındaki bağı değerlendirir.
Önemli noktalar
- TÜBA 1948, TAEK 1956, TRT 1961 ve bilim kurumu 1963 yılında kurulmuştur.
- bilim kurumu 1963'te Türkiye Bilimsel Araştırma Kurumu adıyla kurulmuş, 1968'de adını değiştirmiştir.
- 1973 Yüksek Öğretim Kanunu ile üniversiteler bölünmüş, Yüksek Öğretim Kurulu kurulmuştur.
- 1971 yılındaki siyasi çatışmalar sonrasında öğrenci ve akademisyen özgürlükleri ciddi biçimde kısıtlanmıştır.
- TRT 1961 Anayasası ile kurulmuş, yayıncılığı kamu hizmeti hâline getirmiştir.
- Türkiye'de sinema 1910'da Şale Sineması ile başlamış, 1950'lerden itibaren Yeşilçam ana üretim merkezi olmuştur.
- Bilimsel gelişme kendiliğinden değil kurumsal ortama bağlı olarak gerçekleşmiştir.
- dil kurumu ve Türk Tarih Kurumu, kültür alanının kurumsal adresleri olarak işlevini sürdürmüştür.
Formüller ve kurallar
- Kurum sırası: TÜBA 1948 → TAEK 1956 → TRT 1961 → bilim kurumu 1963
- bilim kurumu 1963'te Türkiye Bilimsel Araştırma Kurumu adıyla, 1968'de bugünkü adıyla kuruldu
- Yüksek Öğretim Kanunu 1973; Yüksek Öğretim Kurulu bu kanunla kuruldu
- 1971 sonrası üniversite özgürlükleri kısıtlandı, 1981 kanunu merkezileştirmeyi güçlendirdi
- TRT 1961 Anayasası ile kuruldu; yayıncılık kamu hizmeti hâline geldi
- Sinema 1910 Şale Sineması ile başladı; Yeşilçam 1950'lerden itibaren merkez oldu
- Bilim ve kültürün ortak zemini: eğitim ve araştırma kurumlarının güçlenmesi
Sık yapılan hatalar
- Kuruluş yıllarını karıştırmak: TÜBA 1948, TAEK 1956, TRT 1961 ve bilim kurumu 1963 yılıyla eşleştirilir.
- bilim kurumu ile TÜBA'yı karıştırmak: Türk Bilimler Akademisi 1948'de kurulmuşken bilim kurumu 1963'te kurulmuştur.
- Üniversite düzenlemesini anayasaya bağlamak: Üniversitelerin bölünmesi 1973 tarihli Yüksek Öğretim Kanunu ile olmuştur.
- Yeşilçam'ı sinemanın başlangıcı saymak: Sinema 1910'da Şale Sineması ile başlamış, Yeşilçam 1950'lerde merkez olmuştur.
- Bilimsel gelişmeyi yalnızca devlet iradesine bağlamak: Toplumsal talep, üniversite ve araştırmacı kesimi de etkilidir.
- TRT'yi 1963'e yerleştirmek: TRT 1961 Anayasası ile kurulmuştur; 1963 bilim kurumunun kuruluş yılıdır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kurum-kuruluş yılı tablosunu ezberle, soruların çoğu bu tablodan çıkar.
- Bilim ve kültür başlıklarını ayrı iki liste hâlinde çalış.
- Yanlış ifade sorularında önce yanlış yılı bul, sonra doğru yılı yaz.
- Her kurumun kuruluş gerekçesini sorunun parçası olarak düşün.
- Tarihli olayları, üzerinde değişiklik yapılan alanla eşleştirerek çalış.
- Yılı tek başına ezberleme; kurum adıyla birlikte yaz.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Soğuk Savaş Dönemi'nde Bilim ve Teknoloji ile Kültür Gelişmeleri konusunun çözümlü sorularını çöz.