ayt. SınıfTarih
Türk Modernleşmesi Çerçevesinde Eğitim Alanında Yapılan İnkılaplar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Tanzimat döneminde eğitim alanında atılan adımları ve bu adımların sınırlarını açıklar.
- Maârif Vekâleti ile eğitim birliği ilkesinin arasındaki bağı kurar.
- Alfabe değişiklikleri ile ders kitabı ve okuma yazma arasındaki ilişkiyi yorumlar.
- 1933 Eğitim Kanunu'nun getirdiği kararları karşılaştırır.
- Öğretmen yetiştirme ve yükseköğretim kurumlarının gelişimini sıralar.
Önemli noktalar
- Tanzimat Dönemi'nde eğitim, devlete memur ve bürokrat yetiştirmeye yönelik dar kapsamlı bir girişim olarak kalmıştır.
- 1869 Maarif-i Umumiye Nizannamesi ilk öğretimi ücretsiz ve zorunlu saymış, ancak hiçbir yerde uygulanmamıştır.
- Dâruşşafaka (1863), Mekteb-i Sultani (1868) ve Darülfünun (1875) Tanzimat döneminin öne çıkan eğitim kurumlarıdır.
- Cumhuriyet Dönemi'nde eğitim tek elden yürütülmüş, Maarif Vekâleti bütün kurumların tek makamı olmuştur.
- 1933 Eğitim Kanunu ile karma eğitime geçilmiş, üniversiteler Ankara'da toplanmış ve ders dili Türkçe olmuştur.
- Harf inkılabı okuma yazmayı kolaylaştırmış, Türkçe ders kitabı ve basın hayatının gelişmesini hızlandırmıştır.
- Türk Tarih Kurumu (1931) ve dil kurumu (1937) Türkçeyi araştırma ve inceleme dili hâline getirmek için kurulmuştur.
Formüller ve kurallar
- Maârif Vekâleti = 3 Nisan 1924: eğitim ayrı bakanlıkta
- 1926 İlköğretim Kanunu: ilkokul 5 yıl + zorunlu + ücretsiz
- 1 Kasım 1928: Arap harflerine dayalı yeni alfabe
- 1932: Fransızca temelli Latin harfli alfabe
- 1933 Eğitim Kanunu: eğitim birliği + karma eğitim + üniversiteler Ankara'da
- TDİK: 15 Haziran 1931 (Türk Tarih Kurumu) ve 12 Temmuz 1937 (dil kurumu)
- Islahat = düzeltme, inkılap = toplumsal dönüşüm
Sık yapılan hatalar
- 1869 Nizannamesi'ni uygulanmış bir düzenleme saymak: İlk öğretimi ücretsiz ve zorunlu sayan hükümler hiçbir yerde uygulanmamıştır.
- Harf inkılabını tek bir alfebe çevrimi sanmak: 1928 ve 1932 olmak üzere iki aşamalı bir süreç yaşanmıştır.
- Maârif Vekâleti'nin 1924'ten önce kurulduğunu yazmak: Eğitimin ayrı bir bakanlığa geçmesi 1924 yılında olmuştur.
- Karma eğitimi yalnız kızların okula alınması saymak: Karma eğitim, kız ve erkek çocuklarının aynı okulda eğitim görmesidir.
- Tanzimat eğitim çabasının nedenini yalnızca bütçeye bağlamak: Asıl sorun, değişimin dar bir bürokratik çevreyle sınırlı kalmasıydı.
- Eğitim inkılaplarını yalnız okul açmakla sınırlı görmek: Alfabe, dil, öğretmen, müfredat ve yükseköğretim birlikte ele alınmıştır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Tanzimat ve Cumhuriyet eğitim inkılaplarını kimin için eğitim sorusuyla karşılaştır.
- Kurum adı ile kuruluş yılını eşleştiren bir tablo çalış.
- Açıklamalı sorularda önce kurum ya da kanun, sonra ilke, en son yıl sırasını kur.
- Darülfünun ile bir üniversite'nin kuruluş yollarını birbirine karıştırma.
- Alfabe değişikliklerinde 1928 ve 1932'yi ayrı ayrı bil.
- Eğitim birliği, karma eğitim ve tek el ifadelerini anlamlarıyla eşleştir.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.