ayt. SınıfTarih
Türk Modernleşmesi Çerçevesinde Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Türk modernleşmesi çerçevesinde ekonomi alanında yapılan inkılapların ilkelerini açıklar.
- Millî iktisat ile devletçilik kavramlarını karşılaştırır ve farkını yorumlar.
- Ekonomik alanda çıkarılan kanunları ve kurulan kurumları tarihleriyle eşleştirir.
- Himaye ve koruyucu vergi gibi uygulamaların işlevlerini açıklar.
- Beş yıllık planlarla kotaların ekonomi politikasındaki yerini değerlendirir.
- Ekonomik inkılapların toplumsal ve siyasal sonuçlarını yorumlar.
Önemli noktalar
- 1923'te toplanan İzmir İktisat Konferansı, ekonomi inkılaplarının ilkelerinin açıklandığı dönüm noktasıdır.
- Teşvik-i Sanayi Kanunu, Ziraat Usul Kanunu ve İş Kanunu 1924 yılında kabul edilmiştir.
- Merkez Bankası 1926'da kurulmuş, para politikası merkezî hâle gelmiştir.
- Türkiye İş Bankası 1924'te kurulmuş; Ziraat İş Bankası 1924'te kurulmuş, 1926'da adını Cumhuriyet Bankası olarak değiştirmiştir.
- Ziraat Bankası 1863'te kurulmuş, Cumhuriyet döneminde tarım kredilerine yönelik yeniden düzenlenmiştir.
- İlk beş yıllık sanayi planı 1934 yılında hazırlanmıştır.
- Döviz kısıtlaması, ithalat kotaları ve gümrük vergileri yerli üretimi koruyan araçlardır.
- Hamidiye ve Hümayun gemileri 1927'de satın alınmıştır.
Formüller ve kurallar
- Millî iktisat = kararın milletin iradesinde olması
- Devletçilik = özel girişimi yönlendirme, ortadan kaldırma değil
- Himaye = vergi, kredi veya gümrük kolaylığı
- Koruyucu vergi = yerli üretimi dış rekabetten koruma
- Beş yıllık plan = yatırımı süre ve hedefe bağlama
- Kurumlaşma = kanundan sonra uygulama
- Merkez Bankası (1926) = para politikasının merkezileşmesi
Sık yapılan hatalar
- Devletçiliği özel teşebbüsün kaldırılması saymak: Devlet girişimciyi yönlendirir ve destekler, ortadan kaldırmaz.
- Bütün kanunların 1924'te çıktığını düşünmek: Ticaret Kanunu ve Merkez Bankası 1926 yılına aittir.
- Planların eksiksiz uygulandığını varsaymak: Savaş koşulları nedeniyle bazı beş yıllık planlar uygulanamamıştır.
- Varlık Vergisi'ni savaş sonu genel bir düzenleme sanmak: Kanun 1929'da çıkarılmış ve servet vergisi amacı taşımıştır.
- Ekonomik inkılapları tek başına değerlendirmek: Siyasi ve hukuki inkılaplar olmadan ekonomi düzeni kurulamazdı.
Hızlı tekrar ipuçları
- Kanun adı ile kurum adını iki ayrı listede tut ve yıllarını yanlarına yaz.
- 1924 kanunları, 1926 para ve banka düzenlemesi, 1934 ilk beş yıllık plan üçlüsünü pekiştir.
- Kişi sorularında İzmir İktisat Konferansı için Mustafa Kemal Atatürk, düzenleyen bakan için Hasan Saka'yı eşleştir.
- Tanzimat ve Islahat ile karşılaştırmalarda kurumsallaşma ve planlama farkını vurgula.
- Şıklarda sıralamayı bozan ifadeleri ilk okumada fark et.
- Banka, kanun ve plan adlarını aynı tabloda eşleştirerek çalış.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Türk Modernleşmesi Çerçevesinde Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar konusunun çözümlü sorularını çöz.