ayt. SınıfTarih
Atatürk Dönemi'ndeki Dış Siyasi Gelişmeler — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Mudanya Konferansı'nın amacını, katılımcılarını ve sonuçlarını açıklar.
- Mudanya Ateşkesi'nin neden kabul edilmediğini analiz eder.
- Lozan Konferansı'nın toplanma sürecini ve Türk heyetini karşılaştırır.
- Lozan Antlaşması'nın başlıca hükümlerini ve sonuçlarını yorumlar.
- Ülke sınırlarının kesinleşme sürecini ve Hatay meselesini değerlendirir.
Önemli noktalar
- Lozan Antlaşması, Türkiye'nin bağımsızlığını ve egemenliğini uluslararası düzeyde tanıyan ilk büyük antlaşmasıdır.
- Lozan'daki sınırlar esas olarak 1918 Mondros Ateşkesi'nde çizilen sınırlardır.
- Mudanya Ateşkesi imzalanmış, ancak Yunan heyeti tarafından kabul edilmemiştir.
- Ankara Antlaşması Türkiye ile İtalya arasında 13 Mart 1921'de imzalanmıştır.
- Lozan'da kapitülasyonlar kaldırılmış, Boğazlardan geçiş serbest bırakılmıştır.
- Mübadeleyle Anadolu'daki Rum nüfusu azaltılmış, ülke içi nüfus dengesi millî esaslara göre kurulmuştur.
- Arap sınırının kesinleşmemesi nedeniyle Sanca (Hatay) meselesi Lozan sonrasına kalmıştır.
- Lozan Konferansı'nda Türkiye ile diğer devletler arasında dostluk ve iş birliği antlaşması imzalanmamıştır.
Formüller ve kurallar
- Mudanya Konferansı = 12 Aralık 1922 – 4 Şubat 1923
- Mudanya Ateşkesi = 11 Şubat 1923
- Ankara (İtalya) Antlaşması = 13 Mart 1921
- Lozan Konferansı = 23 Kasım 1922 – 4 Şubat 1923
- Lozan Antlaşması = 24 Temmuz 1923
- Sınır ölçütü: 1918 Mondros Ateşkesi'nde çizilen sınırlar esas alınmıştır
- Mübadele = Rum mukimi Türkler karşılığında Türk mukimi Rumlar
- Hatay = 1921 Ankara Antlaşması, 1938 Hatay Devleti, 29 Haziran 1939 Hatay Antlaşması
Sık yapılan hatalar
- Lozan'da sınırların daraltıldığını sanmak: Sınırlar, Mondros Ateşkesi'nde çizilen sınırlar esas alınmak suretiyle belirlenmiştir.
- Lozan'da dostluk antlaşması imzalandığını düşünmek: Konferansta yalnızca barış ve statü hükümleri kabul edilmiştir.
- Mudanya Ateşkesi'nin kabul edildiğini sanmak: Ateşkes 11 Şubat 1923'te imzalanmış, Yunan heyeti tarafından kabul edilmemiştir.
- Ankara Antlaşması'nın Yunanistan'la yapıldığını zannetmek: Antlaşmanın tarafı İtalya'dır.
- Hatay'ın Lozan'da kesinleştiğini düşünmek: Arap sınırı kesinleşmediği için bölge 1939'a kadar belirsiz kalmıştır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Mudanya Ateşkesi ile Lozan Antlaşması'nın nitelik farkını ayırt et.
- 1921 dostluk antlaşmalarını tarih, yer ve taraf eşleştirmesiyle ezberle.
- Sınır sorularında Mondros sınırlarının esas ölçüt olduğunu hatırla.
- Lozan'un hükümlerini başlıklar hâlinde sınıflandır: bağımsızlık, kapitülasyon, sınır, Boğazlar, mübadele.
- Kişi sorularında görev unvanını esas al; başdelegelik İsmet İnönü'nün, Doğu Cephesi ise Kazım Karabekir'in.
- Zor sorularda önce antlaşmanın türünü belirle, sonra tarih ve sonuç şıklarını ele.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Atatürk Dönemi'ndeki Dış Siyasi Gelişmeler konusunun çözümlü sorularını çöz.