ayt. SınıfPsikoloji

Sosyal Psikoloji ve Ruh Sağlığı — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Sosyal psikolojinin inceleme alanını ve sosyal algı süreçlerini tanımlar.
Tutumun bileşenlerini ve bilişsel uyumsuzluk kuramını örneklerle açıklar.
Uyma, itaat ve sosyal yardım davranışını temel deneylerle ilişkilendirir.
Grup etkilerini grup baskısı, sorumluluğun dağılması ve grup düşünmesi kavramlarıyla ayırt eder.
Stres ve başa çıkma süreçlerini Selye'nin genel uyum sendromu üzerinden sıralar.
Başlıca ruhsal bozuklukların temel belirtilerini ve koruyucu etkenleri tanımlar.

Sosyal psikoloji, bireyin toplumsal durumlardaki düşünce, duygu ve davranışını inceler.
Asch'un uyum deneyinde katılımcılar çoğunlukla normatif baskı nedeniyle yanlışa uymuştur.
Milgram deneyinin bulgusu, otoritenin sıradan insanların zarar verici emirlere itaat etmesini kolaylaştırmasıdır.
Sorumluluğun dağılması ve sosyal tembellik aynı aileye ait iki farklı grup etkisidir.
Gruptaki eleştirinin susması ve yanılmazlık duygusu grup düşünmesinin (groupthink) belirtileridir.
Stresin alarm, direnç ve tükenme evreleri uzun süre aşılırsa sağlık sorunları başlar.
Depresyonda temel belirtiler süren üzüntü, ilgi kaybı, uyku ve iştah değişiklikleri ile enerji düşüklüğüdür.
Koruyucu etkenlerin başında destekleyici ilişkiler, düzenli yaşam ve gerektiğinde yardım isteme gelir.

Tutum = duşsal bileşen + bilişsel bileşen + davranışsal bileşen.
Temel atıf hatası: durumu az, kişiyi çok açıklama eğilimidir.
Bilişsel uyumsuzluk: tutarsız bilgiler arasındaki gerginlik azaltılmak zorundadır (Festinger).
Genel uyum sendromu: alarm → direnç → tükenme (Selye).
Uyum = grup normu (Asch); itaat = otorite emri (Milgram); yardım etmeme = sorumluluğun dağılması (Latané ve Darley).
Sosyal etki üçlüsü: uyum, itaat ve ikna.
Ruh sağlığı = bozukluk olmaması + günlük işlevsellik + anlamlı ilişkiler + başa çıkma.
OKB = obsesyon (takıntı) + kompulsiyon (zorlama eylemi) + belirgin sıkıntı.

Uyum ile itaatı karıştırmak: Uyumda baskı kaynağı gruptur, itaatte otoritedir; soruda kaynağı okumadan şık seçmek puan kaybettirir.
Halo etkisini ilk izlenim sanmak: Halo, tek bir olumlu özelliğin tüm kişiliğe yansıtılmasıdır; ilk izlenim ise ilk karşılaşmanın genel etkisidir.
Sosyal tembellik ile sorumluluğun dağılmasını eşitlemek: Tembellikte çaba azalır, dağılmada ise yardım sorumluluğu bireylere bölünür.
Korelasyonel bulgudan neden-sonuç çıkarmak: Destek ile ruh sağlığı ilişkisi nedenselliği kanıtlamaz, üçüncü değişken düşünülür.
Stres tükenmeyle başlar sanmak: Genel uyum sendromu önce alarm ve direnç evreleriyle başlar, tükenme son aşamadır.
Depresyonu normal üzüntüyle karıştırmak: Tanı için belirtilerin en az iki hafta sürmesi ve günlük işlevselliği bozması gerekir.

Deney adı görürseniz isimle eşleştirin: Asch-uyum, Milgram-itaat, Zimbardo-rol, Latané-yardım, Festinger-uyumsuzluk.
Tutum sorularında üç bileşeni tek tek kontrol edin; eksik kalan şık her zaman yanlıştır.
Ruh sağlığı sorularında işlevsellik ve süreklilik ölçütünü arayın; günlük yaşam sürüyorsa bozukluk şıkkını elleyin.
Sosyal etki sorularında önce kaynağı bulun: grup normu mu, otorite emri mi, ikna mesajı mı?
Grupe ait sorularda dört şıkkın ikisi de doğru görünüyorsa ayrımı yapın: çaba azaldı mı, sorumluluk mu bölündü?
Koruyucu ve risk etkeni sorularında sağlıklı seçenekler destekleyici ilişkiler ve profesyonel yardım istemeyi içerir; yalnızlık ve çatışma risk şıkkıdır.