ayt. SınıfPsikoloji

Kişilik ve Gelişim Psikolojisi — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Kişilik kavramının özelliklerini ve başlıca kişilik kuramlarını karşılaştırır.
Freud'un yapısal modelini (İd, Ben, Üstben) işleyişiyle açıklar.
Başlıca savunma mekanizmalarını gerçek hayat örnekleriyle ayırt eder.
Piaget'nin bilişsel gelişim dönemlerini yaş aralıklarıyla sıralar.
Erikson'un psikososyal gelişim evrelerini krizleriyle eşleştirir.
Kohlberg'in ahlaki gelişim düzeylerini ve bağlanma stillerini örneklerle tanımlar.

Savunma mekanizmaları bilinçsizdir ve bireyin benliğini korumasını sağlar.
En bilinen savunma bastırmadır; yüceltme toplumsal değerli bir alana aktarma, telafi ise eksikliği abartma yoluyla gidermedir.
Piaget'nin ön işlemler dönemi benmerkezcilikle, somut işlemler dönemi kalıcılık ve sınıflandırma ile ayırt edilir.
Erikson'un adolescentlik (12-20) krizi kimlik ile rol karmaşasıdır; bu çağda benlik sorusu öne çıkar.
Kohlberg'in ötesel düzeyi evrensel ilkelere dayanır ve toplumsal kuralın sorgulanmasını içerebilir.
Ainsworth'un kaçınan stili mesafeli ve ihtiyaçlarını gizleyen, kaygılı stil ise tutarsız ve çelişkili bakım karşısında gelişir.
Mizaç doğuştan gelen, kişilik ise çevreyle biçimlenen kazanılmış örüntüdür.
Sağlıklı kişilik, uyum ve esneklikle birlikte iç dengeyi koruyabilme olarak tanımlanır.

Kişilik = bütünlük + süreklilik + farklılık özellikleri taşıyan davranım örüntüsü.
Freud: İd (haz ilkesi) + Ben (gerçeklik ilkesi) + Üstben (vicdan ve mükemmeliyetçilik).
Maslow: fizyolojik > güvenlik > ait olma ve sevgi > saygınlık > kendini gerçekleştirmek.
Piaget: duyuşsal-motor (0-2) > ön işlemler (2-7) > somut işlemler (7-11) > soyut işlemler (11+).
Erikson: güven-şüphe, özerklik-utanç, girişkenlik-suçluluk, çalışkanlık-üstünlük, kimlik-karmaşa.
Kohlberg: önceseziyet (ceza-ödül) > geleneksel (toplumsal beklenti) > ötesel (evrensel ilke).
Rogers: gerçek ben ile ideal ben arasındaki uyum, sağlıklı kişilik göstergesidir.
Ainsworth: güvenli, kaçınan ve kaygılı-dirençli bağlanma stilleri Bizar Yabancı deneyiyle tanımlanır.

Savunma mekanizmalarını bilinçli çaba sanmak: Savunmalar bilinçsizdir ve benliği korumak için çalışır; bilinçli planlama bu tanıma uymaz.
Yansıtma ile rasyonalizasyonu karıştırmak: Yansıtma suç ve duyguyu başkasına atar, rasyonalizasyon ise kulağa makul gelen neden uydurur.
Yüceltmeyi övgü sanmak: Yüceltme, kabul edilmeyen dürtünün sanat ve spora yöneltilmesidir; olumlu bir övgü değildir.
Piaget'nin dönem yaşlarını tersine yazmak: 7-11 somut işlemler, 11 yaş sonrası soyut işlemlerdir; benmerkezcilik 2-7 arasındadır.
Kohlberg'de geleneksel ile ötesel düzeyi çevirmek: Toplum kuralına uyum geleneksel, evrensel ilke ve sözleşmeye dayalı yargı ötesel düzeydir.
Ainsworth stillerini sırayla ezberlemek: Stilin adı değil, bakım karşısında davranış belirleyicidir: mesafeli-kaçınan, tutarsız-kaygılı, rahat-güvenli.

Kuramcı adı geçiyorsa önce adı eleyin; Freud, Rogers, Piaget, Erikson, Kohlberg ve Ainsworth isimleri soruların yarısını çözer.
Yaş verilen gelişim sorularında paragrafı okumadan döneme gidin, ardından şıkları yaşla elleyin.
Savunma mekanizması sorularında sorunun yönünü bulun: suç kime atılıyor, hangi alan devreye giriyor?
Öz kavram sorularında Rogers ve Maslow ayrı ayrı düşünülür: Rogers benlik uyumunu, Maslow gereksinim basamaklarını açıklar.
Dört şıkta da gelişim terimi varsa önceki kazanım hangisi soruluyordur; hangi kazanım henüz kazanılmamıştır, detaya dikkat edin.
Bozukluk sorularında ayrım noktası işlevselliktir: günlük yaşam sürüyorsa özellik, sürüyorsa bozukluk şıkkını eleme yapın.