ayt. SınıfPsikoloji

Algı, Öğrenme ve Bellek — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Algı ve algısal örgütlenme ilkelerini günlük hayat örnekleriyle açıklar.
Derinlik ve uzaklık algısına yol açan tek ve iki gözlü ipuçlarını ayırt eder.
Klasik ve edimsel koşullanmayı uyaran, davranış ve pekiştirme açısından karşılaştırır.
Gözlemsel öğrenme ve bilişsel öğrenme ile davranışçı öğrenmeyi farklandırır.
Bellek sistemini duyusal kayıt, kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek olarak tanımlar.
Unutma türlerini (gerileme, proactive ve geriye dönük engelleme) örnekleriyle eşleştirir.

Algısal örgütlenme ilkeleri biçimimbilim (Gestalt) ile ilişkilidir: bütünlük, yakınlık, benzerlik, süreklilik, kapalılık.
Derinlik algısında yakınlık ve görüş açısı ipuçları tek gözle, stereopsis ve uyumsuzluk iki gözle algılanır.
Pavlov'un klasik koşullanmasında öğrenme yanıttan önce gelir; Skinner'da ise davranışın sonucu öğrenmeyi belirler.
Bandura'nın gözlemsel öğrenmesi için modeli dikkatle izleme, hatırlama ve davranışın üretilmesi gerekir.
Kısa süreli belleğin kapasitesi sınırlıdır; tekrar olmadan bilgi bir-iki dakikada kaybolur.
Uzun süreli bellekte anlamsal derin işleme kalıcı öğrenmeyi sağlar; ezber tekrarı yeterli değildir.
Unutma çoğu zaman bilginin silinmesi değil, ipucu olmadan erişilememe (erişilememe kuramı) olarak açıklanır.
Motivasyon, dikkat ve kaygı düzeyi hem algıyı hem bellek kodlamasını doğrudan etkiler.

Klasik koşullanma: nötr uyaran + koşullsuz uyaran tekrarı → koşullu tepki.
Edimsel koşullanma: davranış → sonuç (pekiştirme) → davranışın sıklığı artar.
Kısa süreli bellek kapasitesi ortalama 7±2 birimdir (Miller).
Bellek süreci = kodlama + saklama + geri getirme (hatırlama ya da tanıma).
Unutma eğrisi: öğrenmeden hemen sonra unutma en hızlıdır, sonra yavaşlar (Ebbinghaus).
Aktarım = eski öğrenmenin yeni öğrenmeye etkisi: olumlu, olumsuz ya da sıfır.
Algı = duyusal verinin seçilip yorumlanması; duyum ise yalnızca uyarının alınması.
Bandura'nın gözlemsel öğrenmesi: dikkat → hatırlama → uygulama (üretim) → pekiştirme.

Duyumu algı ile eşitlemek: Uyarının alınması duyum, yorumlanması algıdır; soruda yorum ipucu varsa duyum şıkkı yanlıştır.
Klasik ve edimsel koşullanmayı karıştırmak: Klasikte uyaran eşleşir ve tepki otomatiktir; edimselde davranışın sonucu gelecekteki davranışı belirler.
Kısa süreli belleğin kapasitesini sınırsız sanmak: Miller'in 7±2 sınırı aşıldığında tekrar yoksa bilgi hızla kaybolur.
Gözlemsel öğrenmeyi sadece taklit sanmak: Bandura'nın modelinde dikkat, hatırlama ve üretme basamakları da zorunludur.
Unutmayı bilginin silinmesi olarak yorumlamak: Çoğu unutma, ipucu olmadan erişilememe yani erişilememe kuramıyla açıklanır.
Korelasyonel bellek bilgisi gibi davranmak: Ödül verilen davranış her koşulda artmaz; ilgi, gereksinim ve pekiştirme takvimi de belirleyicidir.

Kuramcı adları geçiyorsa önce eşleştirme tablosunu zihninde canlandırın; Pavlov, Skinner, Bandura ve Miller dördü soruların yarısını çözer.
Süre ifadesi görürseniz (saniye, dakika) bellek sistemini süreye göre kodlayın: saniyeler duyusal, kısa süreli, yıllar uzun süreli bellektir.
Şıkların ikisi de doğru görünüyorsa uyaran-sonuç ilişkisini test edin: sonuç var mı, yok mu? Sonuç yoksa klasik koşullanma vardır.
Algı sorularında önce ipucunun tek gözlü mü iki gözlü mü olduğunu ayıklayın; bu ayrım çoğu şıkkı eleme imkânı verir.
Unutma eğrisi sorularında en hızlı unutmanın öğrenmeden hemen sonra olduğunu unutmayın; aralıklı tekrar her zaman doğru seçenektir.
Aktarım sorularında yönü ters çevirmeden okuyun: yeni öğrenmeye etkisi mi, yoksa eski bilgiye mi soruluyor?