ayt. SınıfKimya

Karbon Temelli Enerji Kaynakları — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Karbon temelli enerji kaynaklarını sınıflandırır ve ortak özelliklerini açıklar.
Fosil yakıtların oluşum sürecini ve karbon oranı ile kalite arasındaki ilişkiyi açıklar.
Kömürden elde edilen koks, katran ve kok gazını birbirinden ayırt eder.
Petrolün rafineride fraksiyonlu destilasyonla ayrılan kesimlerini karşılaştırır.
Tam yanma ile eksik yanma tepkimelerini yazar ve oluşan ürünleri hesaplar.
Biyokütleden biyogaz, biyoetanol ve biyodizel elde edilişini açıklar.
Karbon döngüsünde karbonun taşınma yollarını izler ve yorumlar.
Kalorifik değer ile alt ve üst ısıl değer arasındaki farkı yorumlar.

Karbon temelli enerji kaynakları; kömür, petrol ve doğal gaz olmak üzere üç ana kolda incelenir.
Kömür katı, petrol ürünleri sıvı, doğal gaz ise gaz yakıtıdır.
Kömürün kalitesi, karbon oranı arttıkça yükselir; kül oranı yüksekse ısıl değer düşer.
Fraksiyonlu destilasyonun temel dayanağı bileşenlerin kaynama noktalarının farklı olmasıdır.
Tam yanma karbondioksit ve su, eksik yanma ise karbon monoksit ve su oluşturabilir.
Kalorifik değer; ısıl değer ve ısı değeri adlarıyla da anılır, üçü de aynı büyüklüktür.
Biyokütlenin yenilenebilir sayılmasının ölçütü, yeniden üretim hızının tüketim hızını aşmasıdır.
Fotosentezde açığa çıkan oksijen karbondioksitten değil, suyun fotolizinden gelir.

Tam yanma: CnHm + (n + m/4)O2 → nCO2 + (m/2)H2O
Eksik yanma: CnHm + (n + m/4 − 1/2)O2 → nCO + (m/2)H2O
Kalorifik değer = 1 kg yakıtın tamamen yandığında açığa çıkan ısı
Alt ısıl değer (net) < üst ısıl değer (brüt); fark suyun buhar hâlinde kalmasından doğar
Metanın tam yanması: CH4 + 2O2 → CO2 + 2H2O
Biyogaz yaklaşık %60 metan ve %40 karbondioksit içerir
Fermantasyon: C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2
Kömür sıralaması: turba → linyit → taş kömürü → antrasit

Doğal gazın karbondioksit oluşturmadığını sanmak: Doğal gaz da tam yanarken karbondioksit oluşturur; yalnızca birim kütle başına daha az karbondioksit verir.
Eksik yanmayı az havayla yanma sanmak: Eksik yanma, hava miktarının değil oksijen yetersizliğinin sonucudur.
Kömür analizinde külün yanıcı olduğunu düşünmek: Kül yanmayan inorganik kalıntıdır; sabit karbon ve uçucu madde yanar.
Kalorifik değer ile ısıl değeri farklı büyüklükler sanmak: Kalorifik değer, ısıl değer ve ısı değeri aynı ölçümün adlarıdır.
Üst ısıl değerin alt ısıl değerden küçük olduğunu düşünmek: Su buharının yoğunlaşma ısısı sayıldığı için üst ısıl değer daima daha büyüktür.
Fotosentezde oksijenin karbondioksitten geldiğini sanmak: Fotosentezde açığa çıkan oksijen, suyun fotoliziyle oluşur.

Katı, sıvı ve gaz yakıtları tek bir tabloda karşılaştır; sorular bu üçlüyü sık karıştırır.
Yanma sorularında önce denklemi dengeye getir, katsayı oranını sonra kur.
Isı hesabı yaparken önce n = m / M bul, ardından entalpi değerini çarp.
Kömür analizi sorularında nem, kül ve sabit karbon yüzdelerini ayrı ayrı takip et.
Aynı kavramın farklı adlarını (kalorifik değer, ısıl değer, ısı değeri) tek bir kavram gibi öğren.
Karbon döngüsünü ok yönlü bir şema olarak çiz; fotosentez alan, solunum ve ayrışma veren taraftır.