ayt. SınıfKimya

Hibritleşme ve Molekül Geometrisi (VSEPR) — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Hibritleşmenin ne anlama geldiğini ve orbitallerin sayısı, yönü ile enerjisini nasıl değiştirdiğini açıklar.
sp, sp² ve sp³ hibritleşmelerinin oluşumunu ve bağ açısı sonuçlarını karşılaştırır.
VSEPR kuramına göre elektron bölgelerinin yerleşim ilkesini açıklar.
Elektron geometrisi ile molekül geometrisi arasındaki farkı yorumlar.
Bir molekülün Lewis yapısını çizip elektron bölgesi sayısından molekül geometrisine adım adım ulaşır.
Serbest elektron çiftinin bağ açısını nasıl değiştirdiğini yorumlar.

Hibritleşme s ve p orbitallerini eşit enerjili yeni orbitallere dönüştürür; orbitallerin sayısı korunur, yönleri değişir.
Bir hibrit orbital bir sigma bağı kurabildiğinden sigma bağı sayısı doğrudan merkez atomun hibritleşmesini belirler.
VSEPR kuramında çoklu bağlar tek bir elektron bölgesi olarak sayılır; çift bağ iki bölge değildir.
Serbest elektron çifti bağ çiftlerinden daha güçlü itme yaptığı için bağ açısını ideal değerden daraltır.
Elektron geometrisi bölgelerin tamamını, molekül geometrisi ise yalnızca atom konumlarını tarif eder.
sp hibritleşen atomda iki p orbitali kalır ve pi bağı kurılabilir; sp³ hibritleşmede açıta p orbitali kalmaz.
Aynı merkez atom sayısı farklı serbest elektron çifti sayılarıyla farklı molekül geometrileri gösterebilir.
Bir atomun kaç sigma bağı kurduğu biliniyorsa hibritleşmesi tek adımda bulunur: 2 sigma sp, 3 sigma sp², 4 sigma sp³.

Hibrit orbital sayısı = kurulan sigma bağı sayısı (sp: 2, sp²: 3, sp³: 4)
Bağ açısı: sp → 180° · sp² → 120° · sp³ → 109,5°
Elektron bölgesi sayısı = bağ bölgesi sayısı + serbest elektron çifti sayısı
Çift ve üçlü bağlar VSEPR kuramında tek elektron bölgesi sayılır
İdeal geometri: 2 bölge doğrusal · 3 bölge trigon düzlemsel · 4 bölge tetragonal
İtme gücü sırası: tekli bağ < serbest elektron çifti < çift ve üçlü bağ
Serbest elektron çifti arttıkça bağ açısı ideal değerden küçülür
AXmEn gösteriminde A merkez atomu, X bağ bölgesi, E serbest elektron çiftidir

Çift bağı iki elektron bölgesi saymak: Çift bağ VSEPR kuramında tek bir bölgedir; iki bağ bölgesi olarak sayılırsa elektron geometrisi yanlış bulunur.
Elektron geometrisi ile molekül geometrisini aynı kabul etmek: Amonyakta elektron düzeni tetragonal, görünen şekil trigon piramittir.
Bağ açısının hep tam sayı olduğunu varsaymak: Serbest elektron çifti açıyı daraltır; metanda 109,5 derece, amonyakta 107 derece, suda 104,5 derece olur.
Hibritleşmeyi yalnızca karbonla sınırlamak: Bor, azot ve oksijen gibi ana grup atomları da hibritleşebilir.
sp ibaresini sigma bağı sayısı sanmak: sp hibritleşen atom iki sigma bağı kurar ancak iki hibritleşmemiş p orbitali kaldığı için pi bağı da kurabilir.

Önce Lewis yapısını çiz, sonra bölge say; sırayı tersine çevirmek en sık yapılan hatadır.
Çoklu bağları iki ayrı bölge gibi sayma; hepsi tek bölgedir.
Serbest elektron çifti sayısını bulup AXmE gösterimine çevir, molekül geometrisi buradan okunur.
Bağ açısı sorularında önce ideal değeri yaz, sonra serbest elektron çifti nedeniyle küçüleceğini ekle.
sp, sp² ve sp³ için sigma bağı sayısı, kalan p orbitali sayısı ve bağ açısını tek tabloda eşleştir.
Kutuplanma sorusunda bağ polaritesinden önce simetriyi denetle; toplam dipol momenti sıfır olmalıdır.