ayt. SınıfKimya
Organik Kimyaya Giriş: Sigma ve Pi Bağları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Kovalent bağ oluşumunda orbital örtüşmesinin temel ilkelerini açıklar.
- Sigma bağı ile pi bağını oluşum biçimi ve elektron yoğunluğuna göre karşılaştırır.
- Bir molekülün sigma ve pi bağı sayılarını bağ mertebesinden yararlanarak hesaplar.
- Hibritleşme ile sigma bağı sayısı arasındaki ilişkiyi yorumlar.
- Bağ mertebesi, bağ uzunluğu ve bağ kuvveti arasındaki bağı çözümler.
Önemli noktalar
- Her kovalent bağ bir sigma bağı içerir; pi bağı ancak çoklu bağlarda görülür.
- Sigma bağında elektron yoğunluğu bağ ekseni boyunca, pi bağında eksenin iki yanında yoğunlaşır.
- Bağ mertebesi 1, 2 ve 3 için sigma bağı sayısı daima 1, pi bağı sayısı ise sırasıyla 0, 1 ve 2 olur.
- Bir atomun oluşturabileceği sigma bağı sayısı, o atomun hibrit orbital sayısıyla sınırlıdır.
- Bağ mertebesi arttıkça bağ kısalır ve güçlenir; pi bağı sigma bağından daha zayıftır.
- Koordinatif bağ, iki elektronun da tek atomdan geldiği bağdır; kurulduktan sonra diğer sigma bağlarıyla aynıdır.
- Delokalizasyon, pi elektronlarının birden çok atom üzerinde yayılmasıdır ve bağları ortalatarak eşitler.
Formüller ve kurallar
- Sigma bağı: iki orbitalin baş başa (bağ ekseni üzerinde) örtüşmesi
- Pi bağı: iki p orbitalinin yan yana (eksene dik) örtüşmesi
- Çift bağ = 1 sigma + 1 pi · Üçlü bağ = 1 sigma + 2 pi
- Sigma bağı sayısı = merkez atomun hibrit orbital sayısı
- Asitlenme derecesi = (2 · C + 2 − H) / 2
- Toplam bağ sayısı = sigma bağı sayısı + pi bağı sayısı
- Toplam bağ mertebesi = sigma + 2 × pi
Sık yapılan hatalar
- Çift bağı iki sigma bağı saymak: Çift bağ bir sigma ve bir pi bileşeninden oluşur; iki sigma değildir.
- Üçlü bağda sigma sayısını üç kabul etmek: Üçlü bağda sigma bileşeni yalnızca bir tanedir, kalan ikisi pi bağıdır.
- Toplam bağ sayısını sigma bağı sayısı sanmak: Toplam bağ sayısı, sigma ve pi bağı sayılarının toplamıdır.
- Pi bağını sigma bağından güçlü saymak: Yan yana örtüşmede elektron yoğunluğu seyrek olduğundan pi bağı daha zayıftır.
- Sigma bağı sayısını doğrudan bağ mertebesine eşitlemek: Bağ mertebesi artsa da sigma bileşeni daima bir tanedir.
- Koordinatif bağı farklı bir bağ türü saymak: Kurulduktan sonra koordinatif bağ diğer sigma bağlarıyla aynı özelliktedir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Önce tekli bağları, sonra çoklu bağları ayır; çoklu bağın sigma ve pi bileşenlerini en sona bırak.
- Sigma bağı sayısını merkez atomun hibrit orbital sayısından okumak en hızlı yoldur.
- Kapalı formül verilen sorularda asitlenme derecesini önce hesapla, sonra pi bağı sayısını belirle.
- Bağ mertebesi arttıkça bağın hem kısaldığını hem güçlendiğini birlikte hatırla.
- Kutuplanma sorusunda bağ polaritesinden sonra simetriyi kontrol et; toplam vektörün sıfır olması gerekir.
- pi elektronlarının tek bir çifte sabitlenemediği halkaları delokalize yapı olarak işaretle.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Organik Kimyaya Giriş: Sigma ve Pi Bağları konusunun çözümlü sorularını çöz.