ayt. SınıfKimya
Korozyon ve Korozyonu Önleme Yöntemleri — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Korozyonun elektrokimyasal temelini açıklar.
- Korozyon türlerini ortam koşullarına göre sınıflandırır.
- Korozyon hızını etkileyen etkenleri karşılaştırır.
- Korozyonu önleme yöntemlerini uygun alanlarla eşleştirir.
- Korozyon hızını verilen kütle kaybı verisinden hesaplar.
- Bir yapının korozyona dayanıklı tasarımını yorumlar.
Önemli noktalar
- Korozyon bir redoks olayıdır: anotta metal çözünür, katotta oksijen indirgenir.
- Korozyon için oksijen, su ve iletken bir yüzey birlikte bulunmalıdır.
- Pas, demir ve çelik yüzeyinde oluşan hidratlı demir(III) oksit tabakasıdır.
- Klorür iyonları elektrolit iletkenliğini artırarak korozyonu hızlandırır.
- Asidik ortam koruyucu tabakayı çözerek metalin çözünmesini kolaylaştırır.
- Galvanik korozyonda daha aktif metal anotta çözünür, daha pasif metal korunur.
- Paslanmaz çelik de korozyonlanabilir; koruma krom oksit filmine dayanır.
- Kaplama yöntemi seçilmeden önce ortam koşulları ve yüzey hazırlığı incelenmelidir.
Formüller ve kurallar
- Korozyonun üç koşulu: oksijen + su (elektrolit) + iletken yüzey
- Anot: M → Mⁿ⁺ + n·e⁻ (çözünme) · Katot: O₂ + 2H₂O + 4e⁻ → 4OH⁻
- Demirin paslanması: 2Fe + O₂ + 2H₂O → 2Fe(OH)₂ → hidratlı Fe₂O₃
- Ortalama korozyon hızı = kaybedilen kütle / geçen zaman (gram/gün)
- Standart indirgenme potansiyeli daha negatif olan metal daha aktiftir ve anotta çözünür
- Galvanik çiftte aktif metale düşen yüzey alanı küçülür, derin oyuk oluşur
- Çinko kaplamada Zn → Zn²⁺ + 2e⁻; demir katotta korunur
- Paslanmaz çelikte krom içeriği %12'den fazla ise Cr₂O₃ koruyucu filmi oluşur
Sık yapılan hatalar
- Korozyonun kimyasal olay olmadığını sanmak: Korozyon, metalin yükseltgenip oksijen ve suyla birleştiği bir redoks olayıdır.
- Anot ile katot görevlerini ters yazmak: Anotta metal çözünür, katotta oksijen indirgenir.
- Paslanmaz çeliğin hiç korozyonlanmadığını düşünmek: Bu malzeme de korozyonlanabilir, koruma yalnızca krom oksit filmine dayanır.
- Galvanizlemeyi boya sanmak: Çinko kaplama hem bariyer hem de aktif koruma sağlar; hasar alınca yalnızca boyamak yetmez.
- Yüzey hazırlığını atlamak: Kir ve pas temizlenmeden yapılan kaplama kısa sürede bozulur.
- Korozyon hızını kütlenin kendisine oranlamak: Hız, birim zamanda kaybedilen kütle olarak tanımlanır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Korozyon sorularında önce ortamı tespit et, sonra türü, sonra yöntemi seç.
- Anot katot ve E° değerlerini eşleştirmek, korozyon sorularının çözümünü hızlandırır.
- Korozyon hızı hesaplarında kayıp kütleyi önce bul, sonra süreye böl.
- Yöntem seçimi sorularında sıcak daldırma ile elektro galvanizlemeyi kalınlık bakımından karşılaştır.
- Boya, vernik, emaye, kaplama ve katodik koruma kavramlarını tabloda tut.
- İki metale ait E° değeri verildiğinde daha negatif olanın anotta çözündüğünü hatırla.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.