ayt. SınıfFizik

Işıkta Girişim — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Girişim oluşması için gereken koherentlik koşullarını açıklar.
Çift yarıklı düzenekte yol farkı kavramını açıklar, parlak ve karanlık çizgilerin yerlerini belirler.
Çizgiler arası uzaklık bağıntısını kurarak birim ve boyut kontrolü yapar.
Dalga boyu, yarık aralığı ve ekran uzaklığı arasındaki ilişkileri karşılaştırır.
Ölçüm sonuçlarından dalga boyunu hesaplar ve öğrenci hatalarını teşhis eder.

Girişim için iki ışık aynı frekansta olmalı, aralarındaki faz farkı sabit kalmalıdır; bu iki koşulu sağlayan kaynaklara koherent kaynak denir.
Yol farkı tam sayı katı dalga boyu olduğunda parlak, (n + 1/2) katı olduğunda karanlık çizgi oluşur.
Ekrana dik uzaklık D olan nokta için yol farkı Δ = √(D² + x²) − D ≈ x² / (2D) şeklinde hesaplanır.
Çizgiler arası uzaklık Δx = λ · D / d bağıntısıyla bulunur; ekran uzaklığı ve dalga boyu ile doğru, yarık aralığı ile ters orantılıdır.
Merkez çizgi dâhil olmak üzere ekrandaki parlak çizgi sayısı 2 · (d / λ) − 1 ile hesaplanır.
Görünür ışıkta dalga boyu 380 nm ile 780 nm arasındadır; en büyük dalga boyu kırmızı, en küçük dalga boyu mor ışığa aittir.
İki yarıktan gelen ışık birbirine dik polarize edilirse girişim terimi sıfırlanır ve çizgiler kaybolur.

Yol farkını yarıklar arası uzaklık sanmak: Yol farkı, iki ışının ekrandaki noktaya giderken izlediği yolların farkıdır; yarıklar arası uzaklık ise iki yarığın konum arasındaki uzaklıktır.
Çizgiler arası uzaklığı yarık aralığıyla doğru orantılı saymak: Δx = λ · D / d bağıntısında yarık aralığı paydadadır, bu nedenle ilişki ters orantılıdır.
Karanlık çizgiyi tam kat yol farkına bağlamak: Tam sayı katı dalga boyunda dalgalar aynı fazdadır ve parlak çizgi verir; karanlık çizgi yarım katta oluşur.
En büyük dalga boyunun renkler sırasındaki yerini karıştırmak: Görünür ışıkta en büyük dalga boyu kırmızı ışığa, en küçük dalga boyu mor ışığa aittir.
Bir yarık kapatılınca çizgilerin kalacağını düşünmek: Girişim için iki ışık gerekir; tek yarıkta çizgiler oluşmaz, yalnızca kırınım görülür.

Girişim koşullarını koherent kelimesiyle ilişkilendir: aynı frekans ve sabit faz farkı.
Parlak çizgi için tam kat, karanlık çizgi için yarım kat yol farkı bağlantısını ezberden çıkarma, kuralı türet.
Tüm büyüklükleri metre cinsine çevirip Δx = λ · D / d bağıntısını uygula; üslü küçük sayılar sınavda en sık atlanan noktadır.
Kaç çizgi sorularında 2 · (d / λ) − 1 bağıntısını, kaçıncı çizgi sorularında ise merkez çizginin 0 numaralı olduğunu unutma.
Kırmızı ve mor ışıkla elde edilen çizgi aralıklarını karşılaştırmak için bağıntının doğru ve ters orantılı kısımlarını ayır.
Bir öğrenci hatasını teşhis eden sorularda önce öğrencinin kullandığı bağıntıyı, sonra doğru bağıntıyı yaz; farkı tek cümlede belirt.