ayt. SınıfFelsefe
Felsefe ve Varoluş — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Varlık ile varoluş kavramlarını tanımlayarak aralarındaki farkı açıklar.
- Parmenides, Descartes ve Heidegger'in varoluş düşüncesini karşılaştırır.
- Gündeliklik ile otantik varoluşu ayırt ederek sıralama yapar.
- Mutluluğun ölçütlerini karşılaştırır ve kendi ölçütünü gerekçelendirir.
- Öncül, varsayım, çapraz çürütme ve önerme türlerini uygulamalı olarak ayırt eder.
Önemli noktalar
- Varoluş, varlığın gerçekleşmiş olması ve dünyada bulunma biçimidir.
- Parmenides düşünmek ile olmanın aynı şey olduğunu savunur; Descartes varoluşu kuşkunun içinde kanıtlar.
- Heidegger in Dasein kavramı, insanın varlığını soran ve dünyada kurulmuş bir varlık olduğunu belirtir.
- Gündeliklik, herkesin herkesin yaptığını yaptığı hâldir; otantik varoluş bu hâlden çıkmayı gerektirir.
- Haz geçici, mutluluk ise yaşamın bütününe ilişkin sürekli bir durum olarak ele alınır.
- Epikuros hazzı, Aristoteles erdemli etkinliği, Schopenhauer ise sürekli hazları ölçüt olarak görür.
- Kendi olma, hazır değerler yerine kişinin kendi ölçütünü kurmasıdır; özgürlük bu seçimi izler.
- Özdeşlik problemi, zamanla değişen bir öznenin aynı kişi olup olmadığını sorar.
- Çapraz çürütmede karşılıklı olumsuz iki önermeden yalnızca biri doğru olabilir.
Formüller ve kurallar
- Varoluş = varlığın gerçekleşmiş olması
- Parmenides: düşünmek ile olmak aynı şeydir
- Descartes: düşündüğüm için varım
- Sartre: önce varoluş, sonra öz
- Dasein = dünyada zamansal olarak kurulmuş varlık
- Mutluluk = haz değil, yaşamın bütünüyle kurulan ilişki
- Özgür seçim = sorumluluğun doğuş noktası
- Çapraz çürütme: karşılıklı olumsuz iki önermeden yalnızca biri doğru olabilir
Sık yapılan hatalar
- Varlık ile varoluşu aynı saymak: Varlık var olanın ortak özelliği, varoluş ise gerçekleşmiş olma biçimidir.
- Mutluluğu hazla özdeşleştirmek: Haz kısa süreliyken mutluluk, yaşamın bütünüyle ilişkisi kurulan bir durumdur.
- Özgürlüğü sorumsuzluğa eşitlemek: Seçim yapabilmek, sonucunu da üstlenmeyi gerektirir.
- Öncül ile varsayımı karıştırmak: Kanıtı gösterilmeyen temel yargı varsayım, sonuca giden öneri ise öncüldür.
- Tümleyen önermeyi bileşik saymak: Bir önermenin olumsuzu tümleyen önermedir, bağlaç kullanımı ise bileşiklik belirtir.
- Sartre da özgürlüğü keyfilik sanmak: Özgürlük, seçimden kaçınamama ve sonucun sorumluluğunu üstlenme biçiminde tanımlanır.
- Analojiyi akıl yürütme saymak: Benzerlikten yararlanarak sonuç çıkarmaktır; tümevarım genel, tümdedüksiyon özel öncül kullanır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Varlık, varoluş, Dasein ve gündeliklik kavramlarını tek tabloda karşılaştır.
- Düşünür adını değil, düşünürün kullandığı anahtar sözcüğü eşleştir.
- Mutluluk sorularında önce şu üçünü sor: haz mı, erdem mi, yoksa değer mi?
- Akıl yürütme sorularında yönü kontrol et: tümevarım genelden özele, tümdedüksiyon özelden genele gider.
- Öncül ile varsayımı ayırmak için kanıt sunulup sunulmadığına bak.
- Hata avı sorularında açıklamadaki kavramın hangi başlığa ait olduğunu tespit et, sonra şıkkı işaretle.
- Birbirine benzeyen kavramları, yani varlık ile varoluşu ve öncül ile varsayımı, çiftler hâlinde çalış.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.