ayt. SınıfFelsefe
Fenomenoloji ve Varoluşçuluk — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Fenomenolojinin kurucusunu, yöntemini ve temel ilkelerini açıklar.
- Yönelimselilik, noesis ve noema kavramlarını karşılaştırır.
- Kierkegaard'ın kaygı ve inanç sıçraması anlayışını yorumlar.
- Heidegger'de Dasein, varlık içinde olma ve anlık kavramlarını ilişkilendirir.
- Sartre'ın olumsallık, kötü niyet ve özgürlük kavramlarını analiz eder.
Önemli noktalar
- Fenomenolojinin kurucusu Husserl'dir; yönelim kavramını Brentano'dan geliştirmiştir.
- Epokhe dünyayı reddetmez, yalnızca dünya görüşüne ilişkin yargıyı askıya alır.
- Kierkegaard'a göre kaygı, özgürlüğün yükünü ilk kez hissettiren durumdur.
- Heidegger'de ölüme doğru varlık, en kendi kendine olma imkânını açar.
- Anlık, zamanın düşünülmesi gereken şimdi anıdır; geçmiş, şimdi ve geleceği bir arada kavratır.
- Sartre'a göre olguluk sınırları belirler, özgürlük ise bu sınırlar içinde de tamdır.
- Kötü niyet, özgürlüğün bilinçli biçimde reddedilmesidir.
Formüller ve kurallar
- Fenomenoloji = bilincin ve yönelimin betimlenmesi
- Yönelimselilik: bilinç daima bir şeye yönelir
- Epokhe = dünya görüşünü askıya alma; ardından saf betimleme
- Noesis = algılayan eylem; Noema = algılanan nesnenin veriliş biçimi
- Lebenswelt = bilimin ve felsefenin öncesi yaşam dünyası
- Dasein = varlık-otağı; varlık içinde olma onun temel yapısıdır
- Angst (kaygı) nesnesizdir; Furcht (korku) bir nesneye yönelir
- Sartre: öz, özgür eylemlerin sonucudur
Sık yapılan hatalar
- Fenomenolojiyi ölçüm yapan bir bilim sanmak: Fenomenoloji doğruluk ölçütü olarak ölçümü değil, betimlemeyi kullanır.
- Epokhe'yi dünyayı reddetmek saymak: Epokhe yalnızca yargılamayı askıya alır, varoluşu reddetmez.
- Kaygı ile korkuyu aynı saymak: Korkunun nesnesi vardır; kaygının nesnesi yoktur ve dünya sıradanlığını yitirir.
- Varoluşsal kaygı ile gündelik kaygıyı karıştırmak: Gündelik kaygı belirli bir işe ilişkindir, varoluşsal kaygı ise varlığın kendisine yönelir.
- Anlık kavramını günün herhangi bir anı saymak: Anlık, zamanın geçmiş, şimdi ve gelecek olarak bütünleştiği andır.
Hızlı tekrar ipuçları
- Husserl, Heidegger ve Sartre üçlüsünü tek bir tabloda karşılaştır.
- Kavramı tanımlayan sorularda önce tanımı, sonra düşünürü yaz.
- «İlgili değildir» tipi sorularda şıktaki yabancı sözcüğü işaretle.
- Önerme tipi sorularında önce olumsuzlama var mı diye bak, sonra nicelik belirle.
- Ayrım sorularını «biri şunu, öteki bunu yapar» kalıbıyla kur.
- Her açıklamada doğru cevabın metnini aynen yaz; çeldiricileri açıklamaya katma.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra Fenomenoloji ve Varoluşçuluk konusunun çözümlü sorularını çöz.