ayt. SınıfFelsefe
İlk Çağ ve Orta Çağ Felsefesi — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- İlk çağ felsefesinin temel sorularını ve ön Sokratik düşünürlerin varlık anlayışlarını açıklar.
- Sokratik sorgulamayı Sofistlerin görüşüyle karşılaştırır ve farkı yorumlar.
- Platon'un idealar kuramı ile Aristoteles'in form ve madde anlayışını karşılaştırır.
- Orta çağ felsefesinde din ile akıl arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu analiz eder.
- Augustinus, Farabi, İbn Sina, İbn Rüşd ve Gazzâlî'nin temel yaklaşımlarını karşılaştırır.
- İlk çağ ve Orta çağ düşüncesinin kendi çağını nasıl aştığını yorumlar.
Önemli noktalar
- İlk çağ felsefesinde doğal düşünceden logosa, yani gerekçeye geçiş belirleyicidir.
- Sokrates, karşıdakini aşağılamak yerine kendi bilgisizliğini de sorgulayan bir tutum sergiler.
- Platon'ta idea nesnelerin dışında ve değişmezken, Aristoteles'te form nesnenin kendisindedir.
- Aristoteles'in mantığı, önerme tipleri ve dört terimli çıkarımlarla bugünkü klasik mantığın temelidir.
- Orta çağ düşüncesinde temel soru, dinin konumu ile aklın konumunu birlikte kurmaktır.
- Augustinus iki devlet ayrımıyla geçici toplulukların kalıcı topluluklarla ilişkisini kurar.
- Farabi, İbn Sina ve İbn Rüşd Yunan düşüncesini dinî düşünceyle birlikte yeniden yorumlar.
- Gazzâlî aklı tümden yadsırmak yerine akıl yürütmenin sınırlarını belirlemeye çalışır.
Formüller ve kurallar
- Ön Sokratikler: görüş yerine logos, yani gerekçe arayışı
- Herakleitos: değişim; Parmenides: değişmez varlık
- Atomculuk: görünür dünyayı bölünemez parçalara indirgeme
- Stoa: aklın doğayla uyumu; Epikuros: sakinlik ve ataraksi
- Platon: bilgi, idealar dünyasına yükselen akılla kazanılır
- Aristoteles: her nesne form ve madde bileşimindendir
- Augustinus: dünya devleti ile Tanrı devleti karşıtlığı
- İbn Sina: zorunlu varlık, mümkün varlığın varlık nedenidir
Sık yapılan hatalar
- İlk çağı yalnızca doğa bilgisi sanmak: İlk çağ düşünürleri doğayı açıklamakla kalmaz, doğru bilginin ölçütünü de arar.
- Platon'un idealası ile Aristoteles'in formu arasındaki farkı görmezden gelmek: İde nesnenin dışında ve değişmezken, form nesnenin kendisindedir.
- İbn Sina'da mümkün varlığın kendiliğinden var olduğunu sanmak: Mümkün varlık, varlığını zorunlu bir varlıktan alır.
- Gazzâlî'nin felsefeyi tümden yasakladığını düşünmek: Gazzâlî aklı değil akıl yürütmenin sınırlarını sınırlama konusundadır.
- Önerme ile varsayımı aynı kavram saymak: Önerme doğruluk değeri taşıyan yargıdır; varsayım ise geçici olarak kabul edilen temel kabuldür.
Hızlı tekrar ipuçları
- Düşünür, dönem, kavram üçlüsünü tek kartta eşleştirip çalış.
- Antik Yunan ve Orta çağ sorularını ayırırken temel sorunun değiştiğini unutma.
- Aile önermesi, bileşik önerme, tümleyen önerme ve nicel önerme ayrımını kavram tablosuna çevir.
- Orta çağ sorularında her seferinde hem dinin hem aklın konumunu yaz.
- Doğruluk ölçütü, yöntem ve temel soru başlıklarını karşılaştırma tablosuna doldur.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra İlk Çağ ve Orta Çağ Felsefesi konusunun çözümlü sorularını çöz.