ayt. SınıfFelsefe
Şüphecilik ve Bilginin Sınırları — Çalışma Sayfası
Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.
Bu konuda öğrenecekleriniz
- Şüpheciliğin tanımını, türlerini ve tarihsel gelişimini açıklar.
- Descartes'ın metodik kuşkusunda kuşkuya bağlanan alanları sıralar.
- Hume'un indüksiyon ve nedensellik eleştirilerini karşılaştırır.
- Kant'ın anlama yetisi, idim gücü ve şeyin kendisi ayrımını yorumlar.
- Gerekçelendirme kuramlarını uygulayarak temellenmemiş inancı belirler.
Önemli noktalar
- Şüphecilik bir bilgi kuramı değil, yargının doğruluğundan kuşku duyup askıya alan bir tutumdur.
- Dogmatik, eleştirel ve akademik şüphecilik birbirinden bu yolla ayrılır.
- Descartes'ın kuşkusu bir yönteme bağlıdır; duyu, rüya ve ölçü kuşkuya bağlanır.
- Hume'a göre ne tümevarım ne de nedensellik zorunlu bir bağ değildir; ikisi de alışkanlığa dayanır.
- Kant'ta şeyin kendisi kavranamaz, yalnızca sınırları düşünülebilir; numenal alan bilginin ötesindedir.
- Temellendiricilik, bütüncülük ve güvenilirlik kuramları birbirinden farklı gerekçe ölçütleri sunar.
- Gettier problemi, gerekçeli doğru inancın tek başına bilgiyi tanımlamadığını gösterir.
Formüller ve kurallar
- Şüphecilik = yargıyı askıya alma (akatalepsi)
- Metodik kuşku = duyu + rüya + ölçü kuşkusu
- Descartes = kuşkudan etkilenmeyen temel aranır
- Hume = geçmişte görülen düzen gelecek için gerekçe değildir
- A priori bilgi = deneyimden bağımsız bilgi
- Sentetik a priori = yüklem özneden içermez ama akılla kavranır
- Kant = şeyin kendisi (Ding an sich) kavranamaz
- Gettier = gerekçeli doğru inanç bilgiyi tek başına tanımlamaz
Sık yapılan hatalar
- Şüpheciliği yalnızca bilgi yoktur diyen bir görüş saymak: Eleştirel şüphecilik kuşkuyu bir yönteme bağlayarak temel arar.
- Metodik kuşkuyu kişisel bir tereddüt sanmak: Kuşku bir yöntemin ilk adımıdır ve bilgi isteyen bir tavırla yürür.
- Kant'ın şeyin kendisi kavramını duyusal bir nesne sanmak: Şeyin kendisi algının ötesinde kalır.
- Hume'un eleştirisini nedenselliğin yokluğu biçiminde okumak: Hume zorunlu bağın gözlenmediğini söyler.
- Temellenmemiş inancı yanlış inançla aynı görmek: Gerekçesiz bir inanç doğru da olabilir.
Hızlı tekrar ipuçları
- Şüphecilik, metodik kuşku ve kuşkucu tutum ayrımlarını üç kutuya yaz.
- Descartes ile Hume karşılaştırmasını bir tabloda bitir.
- Gettier senaryolarını okuyup eksik olan meşruiyet ölçütünü bul.
- A priori ile a posteriori, analitik ile sentetik ayrımlarını tek tabloda birleştir.
- Soruyu çözerken önce iddianın dayanağını, sonra doğruluğunu sor.
Kendini dene
Bu sayfayı okuduktan sonra konu anlatımını tekrar oku ve kendi cümlelerinle özetle.