ayt. SınıfFelsefe

Epistemoloji: Bilginin Kaynakları — Çalışma Sayfası

Kazanımlar, önemli noktalar ve sık yapılan hatalar tek sayfada.

Bu konuda öğrenecekleriniz

Epistemolojinin bilgi kuramı olarak incelediği soruları açıklar.
Rasyonalizm, empirizm ve sezgi yaklaşımlarını karşılaştırır.
Descartes, Locke, Berkeley, Hume ve Kant'ın temel ilkelerini yorumlar.
A priori ile a posteriori bilgi ayrımını uygulama örnekleriyle çözer.
Temellendirme sorununu öncül ve varsayım ayrımı üzerinden analiz eder.
Çağdaş düşünürlerin bilgi, dil ve iktidar ilişkisine yaklaşımlarını karşılaştırır.

Epistemoloji, bilginin yapısını, kapsamını ve kaynaklarını inceleyen felsefe dalıdır.
Rasyonalizm aklı, empirizm ise deneyi bilginin temel kaynağı sayar.
Locke'un tabula rasa benzetmesi, zihnin doğuşta boş olduğunu ve düşüncelerin deneyle yazıldığını anlatır.
Hume, neden ile sonuç bağlantısının doğada değil zihnin alışkanlığında kurulduğunu savunur.
Kant rasyonalizm ile empirizmi sentezler; bilgi, duyu ile anlama faaliyetlerinin iş birliğidir.
Uzay ve zaman Kant için a priori biçimlerdir ve deneyden önce gelir.
Temellendirme sorunu, bilginin hangi ilkeler üzerine kurulacağını araştırır.
Sezgi temelli bilgi özneldir ve nesnel doğruluk ölçütü sunmakta zorlanır.

A priori önerme = deneye başvurmadan doğrulanabilen önerme
A posteriori önerme = duyu ve gözlemle doğrulanan önerme
Empirizm anahtarı: tabula rasa, yani zihin boş levhadır ve her düşünce deneyle yazılır
Rasyonalizm anahtarı: deney verisine ek olarak akıldan türetilen önermeler vardır
Kant sentezi: bilgi = duyu malzemesi + zihnin biçimlendirici faaliyetleri
Uzay ve zaman = a priori biçimler, deneyi mümkün kılan koşullardır
Temellendirme zinciri: temel kabul → türetilmiş önermeler
Çapraz çürütme: varsayımdan çelişki türetilir ve önerme geçersiz kılınır

Rasyonalizmi empirizmle aynı saymak: Biri bilgiyi akıla, öteki deneye dayandırır; ikisi ayrı kaynak önerir.
Hume'un nedensellik eleştirisini yok saymak: Nedenselliği doğanın kendisinde değil, zihnin alışkanlığında görür.
Kant'ın iki yaklaşım arasında seçim yaptığını düşünmek: Kant rasyonalizm ile empirizmi sentezleyen bir kuram kurmuştur.
A priori ile a posteriori kavramlarını ters çevirmek: Deneye başvurulmadan doğrulanan a priori, deneyle doğrulanan a posteriori denir.
Sezgiyi keyfî bir izlenimle saymak: Sezgi, doğrudan kavrayış olarak düşünceyi belirleyen bir yetenektir.
Öncül ile varsayımı aynı görmek: Öncül kanıtlanmış kabul edilir, varsayım ise kanıtlanmadan temel olarak alınır.

Her önermeyi akıl kaynaklı ya da deney kaynaklı diye iki kutba yerleştirmeye çalış; sezgiden söz eden seçenekleri ayrıca işaretle.
Descartes, Hume ve Kant'a ait kavramları ayrı kartlara yazarak eşleştirme sorularını hazırlan.
A priori ile a posteriori farkını, deneye başvurulup başvurulmadığına bakarak çöz.
Uzay ve zamanın a priori oluşu ve kopernikan devrimi, Kant sorularında en sık sorulan iki noktadır.
Temellendirme sorularında önce temelin nereden geldiğini, sonra ona nelerin dayandığını yaz.
Episteme, dekonstrüksiyon ve şeyleşme kavramlarını çağdaş yaklaşımlar başlığı altında tanımlı biçimde sakla.